اولویت داشتن اهداف ملی بر اهداف فراملی در سیاست خارجی

علی عیدی‌پور

در حال حاضر ما در موقعیتی هستیم که باید بین تصمیم‌های بد و تصمیم‌های سخت،یکی را انتخاب کنیم.تصمیم بد یعنی اولویت قائل شدن برای اهداف فراملی سیاست خارجی و تصمیم سخت یعنی پیگیری جدی اهداف ملی سیاست خارجی.

سیاست خارجی از مهم‌ترین وجوه حیات اجتماعی و سیاسی یک کشور است،چراکه نحوه کنش کشور در محیط بیرونی تاثیر حیاتی بر تمامی جنبه های داخلی و خارجی آن کشور دارد.درهمین راستا،هرکشوری در نظام‌بین‌الملل لاجرم نیازمند تعیین اهدافی در سیاست خارجی خود است تا به بهترین شکل ممکن منافع ملی خود را تأمین کند و نیازهای راهبردی،اقتصادی،سیاسی، نظامی،امنیتی و فرهنگی اش را در کوتاه‌مدت،میان مدت و بلندمدت برآورده نماید.

اهداف سیاست خارجی کشورها معمولا در دو سطح ملی و فراملی تعیین میشوند.جمهوری اسلامی ایران نیز اهداف سیاست خارجی خود را در دو سطح ملی و فراملی تعیین و تعریف کرده است. اهداف ملی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران که مستقیماً منافع ملی ایران را تأمین می‌کنند عبارت‌اند ‌از: بقا و امنیت ملی؛استقلال و حاکمیت ملی؛کسب و افزایش قدرت ملی؛توسعه و رفاه اقتصادی؛ اعتبار بین‌المللی.

از طرف دیگر،اهداف فراملی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران برای شکل دادن به محیط خارجی مناسب و ایجاد شرایط و وضعیت مطلوب بین‌المللی در خارج از قلمرو سرزمینی جهت تأمین منافع ملی ایران پیگیری می‌شوند. اهداف فراملی در چارچوب منافع معطوف به نظم جهانی و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران تعیین و تعریف می‌گردند.به گونه‌ای که تأکید و تمرکز آن‌ها بر چگونگی تغییر و اصلاح نظم مستقر بین‌المللی است.حفظ کیان اسلام،صدور انقلاب اسلامی،وحدت جهان اسلام،تشکیل جامعه جهانی اسلامی، از جمله مهمترین اهداف فراملی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران هستند.

بحث اصلی این است که باید در تعیین اهداف سیاست خارجی اولویتبندی کنیم.به گونهای که اهداف ملی سیاست خارجی باید اولویت اول و فوری داشته باشند و اهداف فراملی سیاست خارجی در درجه دوم اهمیت قرار داشته باشند.

در تعیین اهداف باید به سه نکته اساسی دقت داشت.اول اینکه اهداف تعیین و تعریف شده مبتنی بر واقعیات باشند.در این زمینه باید توان داخلی و محدودیت های بیرونی را در نظر داشت.دوم اینکه، اهداف باید قابل دسترسی باشند.اینکه ما اهدافی را تعیین و تعریف کنیم اما قابلیت دستیابی نداشته باشند جز هدررفت منابع حاصلی دربرنخواهد داشت.سوم اینکه برای دستیابی به اهداف تعیین و تعریف شده مدت زمان مشخصی را درنظر بگیرم.قرار نیست که ما هدف یا اهدافی را برای مدت های مدید و طولانی در دستور کار داشته باشیم و مشخص نباشد که در چه بازه زمانی آن هدف یا اهداف باید محقق گردند. در مباحث آینده پژوهی و آیندهنگاری با تقسیم آینده به آینده های کوتاه مدت،میان مدت و بلند بر مشخص کردن زمان برای تحقق اهداف تاکید شده است.اگر ما تحقق هدف یا اهدافی را به آینده بلند مدت موکول کرده باشیم باید در نظر داشته باشیم که آینده بلند مدت از حدود ۵۰ سال شروع میشود و بسته به نوع اهداف تا بازه زمانی ۱۰۰۰ سال نیز امتداد می یابد.۵۰ سال برابر با یک نسل است و منطقی نیست که یک نسل یا بیشتر را معطل تحقق اهدافی نماییم که مشخص نیست قابلیت تحقق یافتن را دارند یا خیر.

منطق کنش عقلانی در نظام بین الملل آنارشیک که قانون جنگل برآن حاکم است و تمامی کشورها در تلاش هستند سهم بیشتری از منابع و قدرت را کسب کنند، ایجاب میکند که اولویت با اهداف ملی سیاست خارجی باشد که مستقیما منافع ملی را تأمین میکنند. زمانی که کشوری توانست به تمامی یا بخش اعظم اهداف تعیین شده سیاست خارجی خود در سطح ملی، دست یابد، میتواند اهداف فراملی سیاست خارجی خود را با قدرت پیگیری نماید.

طبیعی است جمهوری اسلامی ایران ناگزیر است برای پیگیری و تحقق اهداف فراملی سیاست خارجی خود،توان و ظرفیت خود را به کارگیرد. این در حالی است که در نظام بین‌الملل هیچ کشوری توان و ظرفیت و منابع نامحدودی ندارد.ایران نه تنها توان،ظرفیت و منابع نامحدودی ندارد بلکه کاملا برعکس،در شرایط کنونی ظرفیت بسیار محدودی به ویژه در زمینه اقتصادی دارد. بنابراین جمهوری اسلامی ایران ناچار است توان،ظرفیت و منابع بسیار محدود خود را در دو جهت ملی و فراملی هزینه نماید.این شیوه عملکرد باعث شده‌که جمهوری اسلامی ایران نه تنها قادر به تحقق اهداف فراملی سیاست خارجی خود نشود بلکه در رسیدن به اهداف ملی سیاست خارجی خود(کسب و افزایش قدرت ملی،توسعه و رفاه اقتصادی، اعتبار و وجهه بین المللی) نیز ناکام بماند.

تجربه نشان داده چنانچه توان،ظرفیت و منابع در مسیر درست هدایت شوند و از هدررفت آن‌ها در مسیرهای اشتباه جلوگیری شود، می‌توان به اهداف بزرگ دست یافت.نمونه بارز این قضیه،کشور آلمان است.آلمان در فاصله سال‌های ۱۹۱۹ تا ۱۹۳۹ توانست با تجمیع منابع و ظرفیت خود در خدمت اهداف ملی سیاست خارجیاش به چنان قدرتی دست یابد که به کابوس قدرت‌های بزرگ جهانی تبدیل شود. اما همین آلمان طی سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵، با پراکنده نمودن توان، ظرفیت و منابع خود در قالب اهداف فراملی سیاست خارجی اش،نه تنها تمامی دستاوردهای خود را از دست داد بلکه عملا متلاشی شد.

شرایط فعلی کشور ما به گونه ای است که تقریبا در تمامی حوزه ها از قبیل، نفت و گاز،برق،حمل و نقل،مسکن و راه،بهداشت،کشاورزی و صنعت نیاز به سرمایه گذاری های کلان داریم تا به وضعیت مطلوب برسیم. درچنین شرایطی ناگزیریم اهداف ملی سیاست خارجی را در اولویت قرار دهیم و تمام توان،ظرفیت و منابعمان را در جهت تحقق اهداف ملی سیاست خارجی بسیج نماییم و از پراکنده نمودن منابع در جهت تحقق اهداف فراملی سیاست خارجی اجتناب نماییم.

khabaronline.ir/xmBvP

کد : 2953

گروه : اخبار رسانه ها

تاریخ : 9 ماه پیش

پرینت

کپی لینک کوتاه

آب خزر بدون شیرین سازی به اطراف تهران منتقل و پس از شیرین سازی پساب آن دریاچه نمک قم را سیراب کند

کانال خزر سیاه سرمایه گذاری در کریدور زنگزور را بی ارزش می کند و برای کشورهای حاشیه دریا و چین و هندمنافع دارد

سیاست انتقال اتباغ غیر قانونی باید بدون خلل و با قاطعیت اجرائی شود

خبر فوری/ترامپ چارچوب توافق با ایران را اعلام کرد؛ شرط اصلی چیست؟

تماشا کنید: پیام‌های نشت فیلم عروسی دختر شمخانی/ویدئو

محمد صدر عضو مجمع تشخیص: اطلاعات مراکز پدافندی کشور را روسیه به اسرائیل داده بود

دیوارکشی در مرزهای شرقی عامل تقویت امنیت ملی

تجزیه ایران و تغییر رژیم هدف بعدی اسرائیل و آمریکا است