محصولی، دبیرکل جبهه پایداری: ما مأمور شده‌ایم از طرف خداوند که در برابر باطل بایستیم / تحریم از مسیر مذاکره لغو نمی شود/نفوذ جبهه پایداری در مراکز قدرت

صادق محصولی، دبیرکل جبهه پایداری گفت: بیانیه‌های جبهه پایداری در رابطه با مذاکرات همیشه هوشمندانه بوده است؛ وقتی مذاکرات ماه گذشته شروع شد، نگفتیم نکنید، بلکه اعلام کردیم مردم دوباره خواهند فهمید تحریم‌ها از این مسیر برداشته نخواهد شد و دیدیم حتی بدتر هم شد و جنگی رخ داد.

محصولی، دبیرکل جبهه پایداری: ما مأمور شده‌ایم از طرف خداوند که در برابر باطل بایستیم / حتی یک مورد هم نتوانسته اند اثبات کنند که جبهه پایداری اشتباه کرده / افرادی که به دنبال تغییر پارادایم در ایران هستند، در حق مردم خیانت می کنند / تحریم از مسیر مذاکره لغو نمی شود پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :

فارس: دبیرکل جبهه پایداری از دوران جنگ ۱۲ روزه و چرایی شروع جنگ و چگونگی مذاکره در دوران پسا جنگ ارائه کرد.

صادق محصولی وزیر کشور دولت نهم و وزیر رفاه دولت دهم احمدی نژاد، فرمانده اسبق سپاه منطقه ۵ «آذربایجان شرقی و غربی» و مسئول اسبق بازرسی سپاه پاسداران و دبیرکل فعلی جبهه پایداری است. جبهه پایداری از ابتدای تاسیس به جهت فکری خود را نزدیک به آیت الله مصباح یزدی میدانست و اغلب فعالان سیاسی مشهوری که منتسب به این جریان هستند یا جزو شاگردان آیت الله مصباح بودند یا به نوعی از حلقه های دوم و سوم موسسه امام خمینی(ره) بودند که ریاست آن را آیت الله مصباح به عهده داشته و پس از ایشان نیز حجت الاسلام والمسلمین محمود رجبی این مسوولیت را به عهده گرفتند. جبهه پایداری به جهت همین انتساب به آیت الله مصباح مورد توجه بوده و در انتخابات های مختلف هم تلاش کرده از جمله احزاب فعال باشد. پس از جنگ دوازده روزه با وی با گفت‌وگو نشستیم تا درباره موضوعات مختلف پسا جنگ و تحلیل آن ایام نظر وی را جویا شویم.

متن کامل این گفت‌وگوی تفصیلی به شرح ذیل است:

امروز در استودیو خبرگزاری فارس میزبان آقای دکتر صادق محصولی هستیم. بعد از ایام جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و حضور کارشناسان مختلف، امروز درباره کم و کیف این جنگ تحمیلی صحبت می‌کنیم. آقای دکتر، خیلی خوش آمدید و ممنون که دعوت ما را پذیرفتید. لطفاً اگر مقدمه‌ای درباره علت شروع این جنگ ۱۲ روزه و تحلیل کلی آن دارید بفرمایید.

محصولی: بسم الله الرحمن الرحیم، الحمدلله رب العالمین. امیدوارم گفتگوی مفیدی برای مردم داشته باشیم. در رابطه با شروع جنگ، باید گفت تقابل ما با رژیم صهیونیستی و هژمون غرب یک تقابل موجودیتی و همیشگی است که در ابعاد مختلف بخصوص ابعاد ایدئولوژیک قابل بررسی است. ما مأمور شده‌ایم از طرف خداوند در برابر باطل بایستیم. همانطور که در آیه ۲۵۱ سوره بقره آمده،

"وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِینَ" اگر خداوند اجازه نمی‌داد برخی از مردم در برابر تجاوزگری برخی دیگر مقاومت کنند، زمین به فساد می‌افتاد.

از بعد تمدنی هم جنگ اهمیت دارد؛ به ویژه در نگاه غربی‌ها مانند کتاب «برخورد تمدن‌ها» اثر هانتینگتون و کتاب‌های ژئوپلیتیکی مثل «تخت شطرنج بزرگ» برژینسکی، ایران به عنوان محور تقابل شرق و غرب شناخته می‌شود. جمهوری اسلامی ایران با الهام از مکتب امام حسین (ع) و فلسفه ایستادگی و دفاع از مظلوم، تنها عاملی است که رژیم صهیونیستی را از رسیدن به اهدافش بازمی‌دارد.

بیشترین تولید و فروش تسلیحات نظامی توسط غرب صورت می گیرد و دولت های غربی برای فروش بیشتر شرکت‌های تولید کننده تسلیحات که عمدتا اسپانسر های کمپین های انتخاباتی غربی مخصوصا در آمریکا هستند باید تهدید جنگ یا وقوع جنگ و یا سایه جنگ را نشان دهند تا به نوعی جبران مخارج انجام شده در تبلیغات انتخاباتی را بکنند.

دشمن فکر می‌کرد در 48 ساعت کار ایران تمام است

دشمن پیش از حمله هم به طرق مختلف دنبال فرصت بود، اما بعد از شهادت سرداران بزرگی مانند شهید نصرالله، شهید هنیه و شهید سنوار و کشته شدن تعداد زیادی از مردم بی‌گناه فلسطین، غزه و لبنان، احساس کرد فرصت مناسبی برای تضعیف نیروهای مقاومت فراهم شده است. این نیروها به نوعی به جمهوری اسلامی کمک می‌کردند.

دشمن باور داشت که با حذف فرماندهان و مسئولین سیاسی ما، ظرف ۴۸ ساعت می‌تواند جنگ را به نتیجه برساند و فروپاشی ایجاد کند. همچنین انتظار داشت مشکلات معیشتی باعث شود مردم داخل کشور به اغتشاشات و بحران‌ها بپیوندند و به نوعی همراهی کنند.

یکی دیگر از عوامل، پالس‌های ضعف و اظهار نظرهای بعضی سیاسیون و مسئولین داخل کشور بود که دشمن را جری‌تر ساخت.

در نهایت، گزارش‌هایی از وطن‌فروشان داخلی و خارج‌نشین به رژیم دشمن ارسال شده بود که آمادگی و زمینه بحران در داخل کشور را نشان می‌داد؛ نمونه آن مواضع گروه‌هایی مانند ربع پهلوی و منافقین بود که دشمن را برای حمله تشویق کرد.

تحلیل دشمن چه بود که اقدام به حمله مستقیم کرد؟

محصولی: در خصوص حمله دشمن، نباید کوتاهی‌ها و قصورهایی که در رفع مشکلات معیشتی مردم توسط دولتمردان صورت گرفته است را نادیده گرفت، زیرا این موارد به جسارت دشمن دامن زده است. یکی از عوامل مهم در حمله، ارسال پالس ضعف توسط برخی سیاسیون و مسئولین بوده که دشمن را جری‌تر کرده است.

همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند، ما باید دیپلماسی و میدان را توأمان داشته باشیم. در زمان دفاع مقدس هشت ساله، عملیات‌های موفقیت‌آمیزی داشتیم و آقای ولایتی می‌گفت هر وقت رزمندگان ما پیروز شدند، ما از موضع بالا با طرف‌های غربی صحبت می‌کردیم؛ اما در مقابل، وقتی می‌گوییم سلاح‌هایمان را کنار می‌گذاریم یا آماده‌ایم برای صلح، دشمن که دنبال جنگ است، این را به عنوان نشانه ضعف ما می‌بیند و تحریک می‌شود.

دیپلماسی باید میدان‌محور باشد؛ یعنی از موضع اقتدار و هوشمندی، عزتمندانه و هماهنگ با فرماندهان و واقعیت‌های میدان باشد. دیپلماسی اقتدارمحور باعث عقب‌نشینی دشمن می‌شود؛ نمونه آن را بعد از شکست فاحش داعش به رهبری سردار شهید حاج قاسم سلیمانی شاهد بودیم که قدرت دیپلماسی ایران به شدت افزایش یافت و زبان مسئولین در مجامع بین‌المللی بسیار روشن و برنده شد.

بحث پالس ضعف، از جمله موضع‌گیری‌های ضعیف مثل موضوع برجام و مکانیزم ماشه نیز نمونه‌هایی از این ضعف دیپلماسی است که اگر فرصت شود، می‌توان در مورد آن مفصل صحبت کرد. علت شروع جنگ عوامل متعددی دارد که می‌توان بیش از این شرح داد، اما شاید همین کفایت کند.

یکی از برکات این دفاع مقدس 12 روزه انسجام ملی است، گروه های چپ و راست برای پاسداشت این انسجام ملی چه کارهایی باید انجام دهند؟

محصولی: در خصوص انسجام ملی، نکته‌ای که امروز گفتمان ثابت اکثر سیاسیون چپ و راست است، وفاق و انسجام ملی است. وظیفه احزاب سیاسی این است که بدانند چه کارهایی باید انجام دهند و چه کارهایی نباید انجام دهند تا این انسجام حفظ شود.

مردم با تیپ‌های مختلف حمایت خود را از فرماندهان اعلام کردند

ما شروع‌کننده جنگ نبودیم، بلکه در حال مذاکره ساختگی بودیم که جنگ آغاز شد. ما جنگ را امر خوبی نمی‌دانیم، اما همچنانکه دفاع مقدس برکاتی داشته است. دفاع ۱۲ روزه نیز برکات زیادی داشته که مهم‌ترین آن اثبات حقانیت جمهوری اسلامی در داخل و خارج کشور است.

دفاع مقتدرانه نیروهای مسلح و مواضع جمهوری اسلامی، انسجام ملی در سطح بسیار بالا ایجاد کرد. وحدتی بی‌نظیر در محور رهبری و فرماندهی کل قوا شکل گرفت که نکته بسیار مهمی است.

مردم با سلایق و تیپ‌های مختلف حمایت علنی خود را از نیروهای مسلح و فرماندهان اعلام کردند. این حمایت‌ها موجب افزایش انگیزه و انسجام بیشتر نیروهای مسلح شده است و به شکلی تضادهای مثبت و افزاینده در انسجام ملی ایجاد کرده است.

مردم ما سرمایه اجتماعی ظلم‌ستیز هستند، به دنبال استقلال و هویت ملی خود هستند و در برابر هر چیزی که این هویت را خدشه‌دار کند، ایستادگی می‌کنند.

اگر مسئولین ما مانند مردم به حفظ این هویت، ایستادگی و همچنین اراده استقلال کشور پایبند باشند، مطمئن باشند که مردم همچنان که در جنگ ۱۲ روزه نشان دادند، با انسجام کامل پشتیبان دولتمردان خواهند بود. این نکته بسیار مهمی است.

جوششی که در جنگ ۱۲ روزه از مردم شاهد بودیم، نشان‌دهنده ذات حقیقت‌طلبی آنهاست و این انسجام ملی به هیچ جناح، گروه یا حزبی تعلق ندارد؛ متعلق به همه مردم ایران است و باید مراقبت شود.

یکی دیگر از ویژگی‌های مردم ما پیش‌بینی‌ناپذیری آنهاست. برخلاف انتظار دشمن که تصور می‌کرد مردم به خیابان‌ها بیایند و به اعتصاب، تحصن و اغتشاش بپردازند، مردم با شعری که به دشمن فرستادند – «ای مگس عرصه سیمرغ، نه جولانگه توست» – پاسخ قاطعی دادند که «عرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری».

در مورد انسجام ملی، نکاتی وجود دارد که باید مطرح شود. یادمان می‌آید در فتنه ۸۸ شاهد شعار «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» بودیم که ظاهرش ساده بود، اما باطن آن وابسته به اسرائیل بود. اگرچه آن زمان بسیاری متوجه نشدند، اما امروز مردم به خوبی این موضوع را فهمیده‌اند.

صحبت های مرحوم هاشمی درباره دنیای گفتمان‌ها نتیجه اش مشخص شد

کسانی که آن شعارها را به مردم دیکته کردند و مسئول این جریان بودند، باید امروز پاسخگو باشند و محاکمه شوند. به عنوان مثال، صحبت‌های مرحوم آقای هاشمی که خواستار محدود کردن نقش سپاه پاسداران و موشک ها بود امروز مشخص شد نتیجه اش چیست!

امروز این انسجام ملی در سایه فهمیدن این حقیقت است که اقتدار نظامی به همراه پشتیبانی ملی، تعیین‌کننده اصلی امنیت و پیشرفت کشور است.

به همین دلیل است که برخی گروهک‌ها و جریان‌های سیاسی به دست و پا افتاده‌اند و بیانیه‌های متعدد برای تضعیف این انسجام صادر می‌کنند.

همانطور که مشاهده می‌کنید، مردم ما امروز به خوبی متوجه شده‌اند که تمام سیاست‌های خارجی، منطقه‌ای، دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی کاملاً درست و منطقی بوده است. اگر ما در مرزهای اسرائیل نمی‌جنگیدیم، ناچار بودیم سال‌ها در شهرهای داخلی مانند تهران، کرمانشاه، اصفهان، تبریز و سایر نقاط کشور بجنگیم؛ همان‌طور که در جنگ ۱۲ روزه شاهد آن بودیم. این حقانیت مواضع جمهوری اسلامی نقش مهمی در انسجام ملی داشته است.

مردم شرافتمند ایران اکثراً خواستار ادامه و تقویت همین سیاست‌ها هستند، از جمله پافشاری بر فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای، تقویت توان موشکی و دیگر مولفه‌های دفاعی. آنها معتقدند که کشور باید به صورت همزمان نیروی هوایی و پدافند هوایی خود را تقویت کند تا در کنار نیروهای زمینی و دریایی به امنیت پایدار دست یابد. این خواسته‌ها محصول همان انسجام ملی است.

از سوی دیگر، بسیاری از جریان‌های مخالف نظام که سابقاً شعارهایی بر مبنای توهم توطئه و نفی واقعیات می‌دادند، با این حملات اسرائیل و آمریکا از چشم مردم افتاده‌اند. آنها امروز با صدور بیانیه‌ها و تلاش برای برهم زدن انسجام ملی، سعی دارند آب رفته را به جوی بازگردانند و آبروی رفته خود را بازپس بگیرند؛ اما مردم روشن شده‌اند و اجازه این کار را نخواهند داد.

بنابراین، انسجام ملی که در نتیجه جنگ ۱۲ روزه به وجود آمده باید حفظ و پاسداری شود. این انسجام در مواجهه با دشمن اصلی یعنی رژیم صهیونیستی و آمریکا اهمیت دوچندان دارد.

به نظر شما مولفه های اصلی انسجام چیست؟

محصولی: یک کد مهم که باید همه ما به آن توجه کنیم، این است که هر رفتاری که مورد خوشایند دشمن باشد، چه بیانیه باشد، چه سخنرانی، اعلامیه، توییت یا هر اقدام دیگر، حتماً به انسجام ملی آسیب می‌زند و باید از آن پرهیز کنیم. این توصیه‌های مقام معظم رهبری درباره حفظ وحدت و انسجام ملی، که اخیراً نیز تکرار شده، بسیار ضروری و حیاتی است.

همچنین باید مراقب باشیم که دوگانه‌های کاذبی مانند «امت و ملت» یا «ملی‌گرایی و مذهبی‌گرایی» که برخی ایجاد می‌کنند، تنها باعث خوشحالی دشمن می‌شود و وحدت ملی ما را تضعیف می‌کند.

امروز انسجام ملی ما بر سه مولفه اساسی استوار است:

۱. مؤلفه ملی،

۲. مؤلفه اسلامی،

۳. محور مقاومت.

این سه مؤلفه پایه‌های اصلی وحدت و قدرت ما هستند و برگرفته از تاریخ و عقاید عمیق ما مانند مسئله امام حسین (ع) است.

در پایان باید گفت که ما اکنون در وضعیت آتش‌بس قرار داریم، اما دشمن همچنان به جنگ روانی خود ادامه می‌دهد و با تولید محتوای تهدیدآمیز و شایعاتی مانند «امروز جنگ می‌شود، فردا جنگ می‌شود» قصد دارد روحیه و انسجام ما را تضعیف کند. بنابراین لازم است ما با هوشیاری کامل، این جنگ روانی را خنثی کنیم و اجازه ندهیم وحدت ملی آسیب ببیند.

ابتدا باید تأکید کنم که این جنگ، جنگی نیست که بتوانیم بگوییم نباید اتفاق می‌افتاد؛ بلکه یک موضوع اجتناب‌ناپذیر بوده که شرح آن را قبلاً دادیم. نکته بسیار مهم این است که اصلاً چرا دشمن پیشنهاد آتش‌بس یا بهتر بگوییم، توقف موقت جنگ را داد؟ این به خاطر استیصال دشمن بوده است، زیرا اگر در موضع قدرت بود، هرگز چنین اقدامی نمی‌کرد. این نکته کلیدی است.

ما باید از این فرصت که به عنوان یک تاکتیک توسط رهبری پذیرفته شده است، به بهترین شکل استفاده کنیم؛ یعنی هم برای رفع کمبودها و نواقصی که در توان دفاعی داریم، بهره ببریم و هم آسیب‌ها و ضرباتی که به دشمن وارد شده را تبیین کنیم. دشمن به شدت تلاش می‌کند ضرباتی را که خورده سانسور کند و حتی یک درصد از آن خسارات را به مردم خودش یا دنیا نشان ندهد. ما شاهدیم که تنها حدود سه یا چهار درصد از این آسیب‌ها از طریق رسانه‌هایی که تا حدی مستقل از رژیم هستند به بیرون درز کرده است.

واقعیت این است که ما باید از این فرصت استفاده کنیم تا شکست بزرگ جبهه باطل را - که شامل رژیم صهیونیستی، آمریکا، کشورهای غربی و حتی برخی کشورهای منطقه که در حمایت از رژیم صهیونیستی فعال بودند - به روشنی تبیین کنیم. ابعاد و شدت ضرباتی که این جبهه خورده‌اند باید به طور شفاف بیان شود.

متأسفانه همراه با سانسورهای دشمن صهیونیستی، در داخل کشور هم بعضی افراد دنبال این هستند که این شکست بزرگ را انکار کنند، بگویند چنین چیزی رخ نداده و یا حتی رفتارهایی کنند که به نفع دشمن باشد. همانطور که قبلاً اشاره کردم، هر چیزی که موجب تقویت دشمن و خوشایند او باشد، یعنی شما در پازل دشمن بازی می‌کنید.

بنابراین، ما باید این شکست بزرگ دشمن را به طور جدی مطرح کنیم. ببینید هیمنه آمریکا در این جنگ شکسته شده است. آمریکا که خود را تنها ابرقدرت جهانی معرفی می‌کرد، امروز با شکست‌های پی‌درپی در منطقه روبروست و هیمنه‌اش کاملاً آسیب دیده است.

آقای دکتر، دشمن به دنبال شرطی کردن و به نوعی جنگ روانی است تا به تکرار جملاتی مانند اینکه دوباره حمله می کنیم کشور را ایستا نگه دارد، تحلیل تان در این باره چیست؟

محصولی: این پیروزی ملت ایران از نظر من حتی از ضربات جنگ سخت هم مهم‌تر است، زیرا ما در جنگ نرم توانستیم آمریکا را در دنیا به چالش بکشیم و شکست دهیم. این نکته بسیار مهمی است و باید به آن توجه ویژه شود.

هیمنه آمریکا در این جنگ شکسته شده است

این جنگ چیزی اجتناب‌ناپذیر بود. باید این موضوع را در نظر بگیریم که اگر از یک زاویه نگاه کنیم، دشمن هویت وجودی خودش را در خطر می‌بیند و به همین دلیل دنبال جنگ است؛ چون بقایش را در جنگ می‌بیند، این شکست حتمی است. اما عوامل دیگری هم وجود دارد که این نظریه را رد می‌کند و باید به آنها توجه کرد؛ یعنی این‌که آیا دشمن حتماً حمله خواهد کرد یا نه. یکی از این عوامل، جنگ ۱۲ روزه اخیر است. واقعیت این است که در این جنگ ما به نوعی غافلگیر شدیم. البته در چند ساعت اول (حدود ۴ تا ۵ ساعت ابتدایی) شرایط متفاوت بود اما بعد از آن، با فرماندهی رهبر معظم انقلاب، حملات ما آغاز شد و از روز سوم یا چهارم، پیروزی روشن و آشکار میدان برای جمهوری اسلامی ایران مشخص شد.

از آن زمان به بعد، دشمن به دنبال جمع‌کردن قضیه بود و این نشان‌دهنده استیصال و شکست آنهاست. نکته دوم این است که دشمن انتظار داشت وزن زیادی از اهدافش از طریق اغتشاشات داخلی به دست آید، اما خلاف آن رخ داد و مردم ما هوشیارانه عمل کردند. نکته سوم، مقاومت و ضربات محکم و مهلک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به رژیم صهیونیستی که بسیار تأثیرگذار بود و دشمن توان تاب آوری خود را از دست داد.

این عوامل باعث شد دشمن با محاسبه دقیق بفهمد که نمی‌تواند به سادگی حمله کند. با این وجود، ما باید با آمادگی کامل و افزایش توان دفاعی در تمام حوزه‌ها، امکان غافلگیری از طرف دشمن را به صفر برسانیم. این به معنای آن است که باید زندگی، کسب و کار، تولید، آموزش و همه امور روزمره را هم‌زمان با این هوشیاری ادامه دهیم. اگر به خاطر شرایط جنگ زندگی و فعالیت‌های خود را متوقف کنیم، این همان چیزی است که دشمن می‌خواهد.

بنابراین، باید کارهایمان را با قدرت و حتی بیش از قبل دنبال کنیم؛ مثلاً در حوزه تولید باید توجه و فعالیت بیشتری داشته باشیم، چرخ کارخانه‌ها باید با قدرت بچرخند و در آموزش و خدمات‌رسانی نیز فعالیت‌ها افزون شود تا مردم به بهترین شکل خدمت‌رسانی شوند. این خود به دشمن نشان می‌دهد که حساب کار دست ما است و باعث ناخشنودی دشمن می‌شود که این همان هدف ماست.

اگر بخواهید اهداف دشمن در جنگ را برشمرید چه چیزهایی به نظرتان می‌رسد؟

محصولی: اگر بخواهیم جمع‌بندی کنیم، دشمن در این جنگ هدف کلی‌اش تغییر نظام بود. البته این هدف جدید نیست؛ از پیروزی انقلاب تاکنون، آمریکا و رژیم صهیونیستی با ترورها، کودتای نوژه، جنگ تحمیلی هشت ساله، فتنه‌های سیاسی و اجتماعی، همواره تلاش کرده‌اند نظام را ساقط کنند.

اگر بخواهیم به‌طور خلاصه اهداف دشمن در این جنگ را بگوییم:

هدف اول، کاهش اقتدار نظامی ما از طریق شهادت فرماندهان، دانشمندان و سران قوا بود که الحمدلله موفق نشدند.

هدف دوم، حمله به زیرساخت‌های کشور بود که دشمن تا حد توان این کار را انجام داد.

هدف سوم، ایجاد رعب و وحشت و تحریک اغتشاشات داخلی بود.

هدف چهارم، حذف رهبری انقلاب بود.

هدف پنجم، تغییر حاکمیت با روش‌های ترکیبی سخت و نرم بود، یعنی حملات نظامی همراه با تحریک اغتشاشات داخلی.

هدف ششم، تجزیه کشور بود.

دشمن همچنین تلاش داشت ایران را مانند لیبی یا دیگر کشورهایی که تجزیه شده‌اند، تجزیه کند، اما در همه این موارد به طور مفتضحانه شکست خورد.

نکته بسیار مهم این است که این موفقیت‌ها با حضور پرشور مردم در صحنه و انسجام ملی حول محور فرماندهی کل قوا به دست آمد.

باید نقاط قوت دولت را تقویت کنیم

نظرتان نسبت به مدیریت 12 روزه دولت چیست و چگونه رابطه پایداری با دولت را ارزیابی می‌کنید؟

محصولی: به نظر من، وقتی یکی در کشور مسئولیت می‌گیرد، موفقیت او موفقیت کل نظام است و شکست او هم شکست کل نظام. این دیدگاه درباره همه دولت‌ها از جمله دولت آقای رئیسی، دولت آقای روحانی و حتی دولت آقای پزشکیان صدق می‌کند. ما این نگاه را همیشه داشته‌ایم و خواهیم داشت.

ما مدتی پیش جلسه‌ای با آقای دکتر پزشکیان داشتیم که انعکاس خبری هم پیدا کرد. آن جلسه، اولین جلسه حزبی ایشان با ما بود. خود ما درخواست برگزاری آن جلسه را داده بودیم و در آنجا پیشنهادهایی را در محورهای مختلف مطرح کردیم. هرچند که ایشان وعده دادند که دوباره با ما دیدار کنند، اما به دلیل مشغله‌های زیاد هنوز این دیدار انجام نشده است. ما همچنان آمادگی داریم.

در آن جلسه به ایشان عرض کردیم که انتقادهای ما از روی دلسوزی و کمک به دولت است. چون دوستانی در میان ما تجربه‌هایی دارند که اگر ایشان گوش کنند، می‌توانند از آنها استفاده کنند. البته تصمیم نهایی با خودشان است. همچنین موضوع گرانی، قیمت ارز، حامل‌های انرژی و مشکلات دیگر را هم مطرح کردیم و درباره آنها صحبت کردیم و انذار دادیم.

ما معتقدیم هر کاری که دولت در راستای حل مشکلات مردم و تقویت کشور انجام دهد، دشمن ناراحت خواهد شد. پس باید همه کمک کنیم که دولت در زمینه‌های مختلف به ویژه در رفع مشکلات مردم موفق باشد.

همچنین، دلسوزی واقعی این است که به جای تخریب دولت، نقاط قوت آن را تقویت کنیم و نقاط ضعف را با ارائه راهکارهای منطقی و سازنده یادآوری کنیم. این روش ما بوده و هست.

اقتدار کشور ما باید در حوزه‌های مختلف حفظ و تقویت شود؛ نه فقط در حوزه نظامی، بلکه در زمینه‌های تولید، آموزش، فرهنگ و سایر حوزه‌های حیاتی. یکی از مهم‌ترین مولفه‌های اقتدار، حفظ تمامیت ارضی و هویت ملی و دینی مردم است. خواست مردم حفظ این اصول است و نباید دوباره گرفتار دام مذاکراتی شویم که قبلاً تجربه کرده‌ایم. ما نباید فریب مجدد بخوریم، چرا که مومن از یک سوراخ دوبار گزیده نمی‌شود؛ چه برسد به اینکه چندین بار این اتفاق بیفتد.

یکی از اشتباهات استراتژیک ما این است که سطح بازی را در مذاکرات به درستی تعریف نمی‌کنیم. در مسائل بین‌المللی، معمولاً موضوعات در سطوح مختلفی مطرح می‌شوند. برخی مسائل، حیاتی و غیرقابل مذاکره‌اند؛ مانند موجودیت یک کشور و هویت یک ملت. این موارد نباید محل بحث و معامله قرار بگیرند. برخی مسائل هم هستند که می‌توان درباره‌شان مذاکره کرد.

مثلاً در بحث فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای، اصل این فناوری غیرقابل مذاکره است. مذاکره می‌تواند در جزئیات فنی انجام شود، اما اصل موضوع نباید به معامله گذاشته شود. اگر این اصل را فدای چیزهای جزئی کنیم، شکست خورده‌ایم. مذاکره باید به گونه‌ای باشد که در ازای دادن بخشی، چیزی مهم‌تر دریافت کنیم؛ نه اینکه همه چیز را ببازیم.

متأسفانه در تجربه برجام دیدیم که وعده‌های گول‌زننده به ما داده شد و این وعده‌ها هیچ‌گاه محقق نشدند. اکنون برخی افراد با پررویی می‌گویند که چرا دولت آقای رئیسی که مخالف برجام بود، خواستار اجرای تعهدات طرف مقابل است. باید توجه کرد که وقتی ایران تعهدات خود را انجام داده، باید طرف مقابل نیز به تعهداتش پایبند باشد.

به خشم و نگرانی آقای ترامپ درباره بریکس توجه کنیم

در حالی که برخی حتی حاضرند منکر تعهدات قبلی شوند یا خلاف واقعیت‌ها را بیان کنند، این رفتارها تنها به نفع دشمن است و بازی در پازل آنهاست. ما نباید فریب چنین رفتارهایی را بخوریم.

مذاکرات فعلی باید به گونه‌ای پیش برود که خروجی آن وعده‌های توخالی و بی‌ارزش نباشد. یادمان نرود که رئیس‌جمهور سابق در دولت یازدهم و دوازدهم وعده ترکیدن تحریم‌ها و سرمایه‌گذاری‌های گسترده غربی‌ها را داد که هیچ‌گاه به واقعیت نپیوست و توخالی بود.

امروز ما نیازمند دیپلماسی فعال با کشورهای منطقه و همچنین با گروه‌هایی هستیم که مقابل قدرت‌های جهانی ایستاده‌اند یا حداقل زاویه دارند. حضور فعال در معاهداتی مانند بریکس و شانگهای می‌تواند فرصت خوبی برای استفاده از ظرفیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی باشد.

به جای صرف انرژی برای دولت‌هایی که علیه ما همیشه دست به ماشه هستند، بهتر است روابط متعادل و متقابل با دیگر کشورها ایجاد کنیم، به گونه‌ای که در برابر داده‌ها و گرفته‌ها تعادل وجود داشته باشد.

همین الان اگر به خشم و نگرانی آقای ترامپ درباره بریکس توجه کنیم، می‌بینیم که او چرا از این ائتلاف می‌ترسد و چرا سعی دارد کشورهای آن را تهدید کند. این به خاطر کاهش نقش دلار به عنوان ارز اصلی و تضعیف قدرت اقتصادی و سیاسی آمریکا در جهان است. این تحولات نشان می‌دهد که نقطه ضعف دشمن کجاست و ما باید چگونه از آن بهره‌برداری کنیم.

باید روی این فرصت‌ها سرمایه‌گذاری کنیم و تمرکز کنیم تا ان‌شاءالله این زمینه‌ها بیش از پیش برای ما فراهم شود. نکته مهم دیگری که می‌خواهم مطرح کنم این است که برخی رسانه‌ها القا می‌کنند که جبهه پایداری به‌طور کلی مخالف مذاکره و دیپلماسی است؛ در حالی که چنین نیست. آیا تاکنون موردی سراغ دارید که اتهاماتی که به جبهه پایداری زده شده، درست بوده باشد؟ هیچ کدامشان حقیقت ندارد و همه دروغ و تهمت است. این رسانه‌ها نمی‌توانند مشکلات و شکست‌های خودشان را که مردم هر روز بهتر می‌بینند، بپوشانند؛ مانند برجام و مذاکرات اخیر که پیش‌تر ما هشدار داده بودیم.

نظر کلی پایداری در رابطه موضوع مذاکره چیست؟

محصولی: بیانیه‌های جبهه پایداری در رابطه با مذاکرات همیشه هوشمندانه بوده است؛ وقتی مذاکرات ماه گذشته شروع شد، نگفتیم نکنید، بلکه اعلام کردیم مردم دوباره خواهند فهمید تحریم‌ها از این مسیر برداشته نخواهد شد و دیدیم حتی بدتر هم شد و جنگی رخ داد. این مسائل را باید بررسی کنند. ما در طول ۱۴-۱۵ سال گذشته بیش از صد بیانیه داده‌ایم، اما هیچکس نتوانسته یک مورد اثبات کند که جبهه پایداری اشتباه کرده باشد.

از سوی دیگر، درباره رفتار ایران باید به یک نکته مهم توجه داشت: دشمن داخلی به عنوان مکمل جنگ تحمیلی باید جدی گرفته شود. حاصل نامه این ۱۸۰ نفر که در دولت آقای روحانی اجرایی شد و دیدگاه‌هایی که اعمال گردید، باعث شد که رشد ما تقریباً به صفر برسد. این جریان واداده به دنبال تغییر پارادایم است که رژیم صهیونیستی هم از آن استقبال می‌کند. بیانیه‌ها و راهبردهای منحط برخی جریان‌ها، مانند میرحسین موسوی نیز در راستای خواست عوامل داخلی رژیم صهیونیستی تنظیم شده است. مردم امروز ۱۸۰ درجه مخالف آن شعارها و راهبردها هستند و سیاست‌های جمهوری اسلامی را درست می‌دانند.

اکنون این جریان‌ها دوباره به دنبال خواسته دشمن یعنی تغییر پارادایم هستند تا دشمن خوشحال شود، اما مردم دیگر فریب آن‌ها را نمی‌خورند و کاملاً آگاه شده‌اند.

جریان رسانه‌ای مخالف محور مقاومت در دهه‌های اخیر همواره دنبال این بوده که قدرت دفاعی کشور را تضعیف کند. نمونه‌های آن، مخالفت با توسعه موشکی یا الزام به برگشتن سپاه پاسداران به پادگان ها و همچنین حمایت از تحریم‌های جهانی است. این گروه‌ها حتی امیدوار بودند که مردم در پی حمله اسرائیل، ناراضی شده و از نظام روی‌گردان شوند؛ اما واقعیت این بود که مردم این توطئه‌ها را خنثی کردند و پاسخ قاطع دادند.

امروز ما شاهد یک شگفتی هستیم؛ نسل دهه هشتادی که قبلاً ممکن بود حتی مخالف نظام باشد، امروز از رهبر انقلاب حمایت می‌کند و با قدرت علیه آمریکا و اسرائیل موضع می‌گیرد. در مقابل، برخی سیاستمداران پیر که به دنبال فتنه‌انگیزی و تغییر پارادایم هستند، نه تنها اشتباه می‌کنند بلکه در حق مردم خیانت هم می‌کنند.

اگر در همین جنگ دقت کنیم، کسانی که واقعاً در برابر دشمن ایستادند، رزمندگان متعهد حزب‌اللهی و اپراتورهای موشکی و پدافند بودند که با شجاعت خود امنیت و دفاع را تامین کردند. نباید امروز کسانی که نگاه متفاوتی نسبت به غربگرایان دارند را با برچسب‌هایی مثل تندروی یا ضد وفاق متهم کرد. باید مراقب بود که لفظ «وفاق» بهانه‌ای برای حمله به منتقدان دلسوز نباشد.

موشک‌های ایرانی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های پدافندی عبور کردند

در حال حاضر چه باید کرد و چه آرایشی باید در کشور وجود داشته باشد؟

محصولی: مولفه‌های قدرتی که در این جنگ ۱۲ روزه به دست آمد، بسیار ارزشمند است و باید به درستی تبیین شود. یکی از مهم‌ترین نکات این است که درخواست آتش‌بس از سوی دشمن بود، نه ایران. در سطح بین‌المللی باید روشن شود که ایران بزرگ‌ترین ضربات تاریخی را به دشمن وارد کرده است؛ ما با دو قدرت اتمی جنگیدیم و حتی کشورهای اروپایی و منطقه‌ای نتوانستند به اهداف شش‌گانه خود برسند. موشک‌های ایرانی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های پدافندی عبور کردند و به اهداف اصابت کردند. بعد از جنگ جهانی، تنها کشوری که دو بار به مواضع آمریکا حمله کرده، ایران بوده است.

این واقعیت‌ها باید به دنیا اطلاع‌رسانی شود تا انسجام ملی و آمادگی ما برای پیشرفت در همه زمینه‌ها افزایش یابد.

در پایان، باید گروه‌های سیاسی توجه کنند که انسجام ملی حول رهبری حفظ شود. همه باید با بسیج همگانی، پشتیبانی مردمی و همکاری در مسیر تقویت نظام، تا نابودی رژیم صهیونیستی تلاش کنند و امیدوار باشند که نظام سلطه جهانی فرو بپاشد.

گروه‌های سیاسی حاضر در دولت باید به دولت کمک کنند تا مشکلات معیشتی مردم نه تنها بیشتر نشود بلکه کاهش یابد. البته انتظارات نیز باید متناسب با توان کشور باشد.

گروه‌های سیاسی غایب در دولت نیز باید با ارائه پیشنهادات سازنده و دلسوزانه، به دولت و قوا، خصوصاً قوه مجریه، کمک کنند. همچنین روشنگری درباره جنایات و اهداف شوم اسرائیل یکی از وظایف اصلی آن‌هاست.

بیانیه‌های گروه‌های سیاسی باید به گونه‌ای باشد که دشمن را نگران و ناراحت کند، نه خوشحال. همچنین باید سیاست‌های صحیح کشور تبلیغ شود و مردم را در مطالبات خود، به ویژه در زمینه تقویت توان و اقتدار نظامی، همراهی کنند تا بازدارندگی کامل نظام تحقق یابد.

ببینید، ما بالاخره یک کشور مسلمان هستیم و نگاه می‌کنیم به فرمایش حضرت امیرالمؤمنین علی‌علیه‌السلام که می‌فرمایند: «یدالله مع الجماعة». یعنی چه؟ یعنی وقتی مردم با هم متحد و همدل هستند، نه متفرق و درگیر، که در زبان امروز تحت عنوان سرمایه اجتماعی و انسجام ملی از آن یاد می‌کنیم، خدا هم به آن‌ها یاری می‌رساند. این «یدالله مع الجماعة» خیلی مهم است و ما باید آن را حفظ کنیم.

از طرف دیگر، بحث اصلی، استغاثه و توکل به خداوند است. خداوند تبارک و تعالی در آیه نهم سوره انفال می‌فرماید درباره جنگ حنین: «إِذْ تَسْتَغِیثُونَ رَبَّکُمْ فَاسْتَجَابَ لَکُمْ أَنِّی مُمِدُّکُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلَائِکَةِ مُرْدِفِینَ» یعنی وقتی شما به توانایی خودتان ناامید شدید و به درگاه خداوند استغاثه کردید و از او کمک خواستید، خداوند دعای شما را اجابت کرد و با فرستادن هزاران ملائکه به کمک شما آمد؛ در روایات و آیات متعددی این موضوع ذکر شده است.

این نشان می‌دهد که نباید به توانایی‌های خود مغرور شویم؛ اما از سوی دیگر، خداوند دستور داده که ما همه امکانات ممکن را برای دفاع فراهم کنیم. همان‌طور که در فرامینی از قرآن داریم، ما باید تمام تلاش خود را برای افزایش قوت و اقتدار نظامی و دفاعی کشور انجام دهیم. این دو نکته مکمل هم هستند؛ یعنی در کنار توکل و استغاثه، باید امکانات و بنیه دفاعی خود را تقویت کنیم.

خداوند در سوره توبه می‌فرماید: ««لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ فِی مَوَاطِنَ کَثِیرَةٍ وَیَوْمَ حُنَیْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْکُمْ کَثْرَتُکُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنکُمْ شَیْئًا وَضَاقَتْ عَلَیْکُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّیْتُم مُّدْبِرِینَ»» یعنی خداوند در موقعیت‌های متعدد و جنگ‌ حنین شما را یاری کرده است. جنگ بدر یکی از آن‌ها بود. بعد می‌فرماید: «عجبتکم» یعنی شما دچار غرور نشوید. وقتی پیروزی به دست می‌آید، باید تواضع داشت و متوجه بود که این لطف الهی است.

تندرو‌های ایران جذابیت داعشی دارند/ تقویت تفکر «جبهه پایداری» خطرناک است

دکتر «محمد رضا تاجیک» معتقد است «جبهه پایداری» رابطه‌ای آشتی ناپذیر (آنتاگونیستی) با «هسته سخت قدرت» ایران پیدا کرده و این تنش بیشتر هم خواهد شد.

کد خبر: ۱۳۲۹۰۱۷

تاریخ انتشار: ۲۷ شهريور ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۱ 18 September 2025

تندرو‌های ایران جذابیت داعشی دارند/ تقویت تفکر «جبهه پایداری» خطرناک است/ شکاف میان اصولگرایان شدیدتر خواهد شد

نظریه پرداز اصلاح طلب معتقد است: اگر جاذبه‌ای در فضای جریاناتی مانند جبهه پایداری در کشور ما وجود داشته باشد، این جاذبه از نوع و جنس جاذبیتی است که داعش داشت.

به گزارش تابناک، در میان جریان‌های مختلف اصلاح طلبی اعم از مرسوم و غیر مرسوم، دکتر محمدرضا تاجیک، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، مشاور سیاسی محمد خاتمی (رئیس جمهور اسبق ایران) و از نظریه پردازان اصلاح طلب (به معنای عام) از نوعی اصلاح طلبی موسوم به «اصلاح طلبی شورشی» دفاع می‌کند.

در گفت‌و‌گو با این نظریه پرداز ضمن پرداختن به تحولات سیاسی و اجتماعی ایران پس از سال ۱۴۰۱، به واکنش جریان‌های سیاسی داخلی و چگونگی تطبیق آنها با «دال‌های شناور» جامعه پرداخته شده که در ادامه آمده است.

تاجیک معتقد است:

- من مدتی است که در فضای اصلاح‌طلبی یک پارادوکس می‌بینم: مانیفست آن مبتنی بر تغییر تدریجی است، اما درون خودش متصلب و منجمد است

- فضای جریان اصلاح‌طلبی الان چنین شده که به هر وسیله‌ای متوسل می‌شوند تا سهمی از قدرت به دست آورند

- عصر و فصل گفتمان‌های زیبا در جامعه ما سپری شده و دیگر کسی با گفتمان‌های زیبا رابطه برقرار نمی‌کند

- اگر جاذبه‌ای در فضای جریاناتی مانند جبهه پایداری در کشور ما وجود داشته باشد، این جاذبه از نوع و جنس جاذبیتی است که داعش داشت

-تقویت تفکر «جبهه پایداری» برای کشور خطرناک است

- «جبهه پایداری» رابطه‌ای آتشی ناپذیر (آنتاگونیستی) با «هسته سخت قدرت» ایران پیدا کرده و این تنش بیشتر هم خواهد شد

- شکاف‌های درونی جریان اصولگرایی که جریانی ایدئولوژیک، مبتنی بر شیخوخیت و ولایت، رادیکال‌تر، متعددتر و وسیع‌تر است

قسمت دوم و پایانی گفتگوی تابناک با دکتر «محمد رضا تاجیک» در ادامه آمده است.

بخش اول این گفت‌و‌گو از این لینک قابل دسترسی است. همچنین فیلم کامل این گفتگو در زیر آمده است.

تعداد بازدید : 263کد ویدیودانلود ویدیو

فیلم اصلی

*در مقابل جریانات اصلاح‌طلبی (مرسوم و غیر مرسوم)، شما از اصلاح‌طلبی‌ای صحبت می‌کنید که خارج از ساختار قدرت قرار می‌گیرد، اراده‌ای معطوف به قدرت ندارد و دغدغه حضور در قدرت هم ندارد؛ «اصلاح‌طلبی شورشی». این نوع اصلاح‌طلبی چه مشخصه‌هایی دارد؟ اگر بخواهیم یک بعد تئوریک از اصلاح‌طلبی شورشی مد نظر داشته باشیم، و اگر این بخواهد به عرصه عمل بیاید، نقطه عزیمتش چیست؟ یعنی چگونه می‌تواند ساختار را متوجه خود کند و تغییر ایجاد کند؟

من مدتی است که در فضای اصلاح‌طلبی یک پارادوکس می‌بینم: مانیفست آن مبتنی بر تغییر تدریجی است، اما درون خودش متصلب و منجمد است؛ «ذات نایافته از هستی بخش/، چون تواند که بود هستی بخش؟»

یعنی ما یک ساختار داریم که خودش متصلب و منجمد است؛ به لحاظ گفتمان تغییر نکرده، زبان تغییر نکرده، حتی چارت تشکیلاتی تغییر نکرده و حتی افرادش، رهبرانش و کادرش تغییر نکرده‌اند. مناسبات با جامعه‌اش تغییر نکرده، اما منادی تغییر در جامعه و جهان است. آیا این پارادوکس نیست؟!

ما به نوعی به «اصلاح‌طلبی شورشی» نیاز داریم؛ اصلاح‌طلبی شورشی یعنی اصلاح‌طلبی که به لحاظ اونتولوژی، به لحاظ هستی‌شناسی مبتنی بر صیرورت و شدن دائم درون خودش باشد. درون خودش نهاد ناآرام باشد، درون خودش تغییر جاری باشد، زبانش تغییر کند، به قول یونانیان، «لوگوس» ش تغییر کند، «اتوس» ش تغییر کند، گفتمانش تغییر کند

اینجاست که من به این نتیجه رسیدم که ما به نوعی به «اصلاح‌طلبی شورشی» نیاز داریم؛ اصلاح‌طلبی شورشی یعنی اصلاح‌طلبی که به لحاظ اونتولوژی، به لحاظ هستی‌شناسی مبتنی بر صیرورت و شدن دائم درون خودش باشد. درون خودش نهاد ناآرام باشد، درون خودش تغییر جاری باشد، زبانش تغییر کند، به قول یونانیان، «لوگوس» ش تغییر کند، «اتوس» ش تغییر کند، گفتمانش تغییر کند، ساختارش تغییر کند و درون خودش هر لحظه تغییر را تجربه کند. بر اساس این تجربه است که می‌تواند تئوری ایجاد کند؛ چگونه می‌تواند در بیرون تغییر ایجاد کند وقتی تجربه زیسته اش، به تعبیر «هوسرل»، در زیست جهانش، هیچ جایی برای تغییر نیست؟ زیست جهانش ثابت است، تجربه زیسته اش تغییری را تجربه نکرده و این می‌خواهد تغییر در جامعه ایجاد کند؛ بنابراین شورش از این منظر که به لحاظ هستی‌شناسی مبتنی بر صیرورت و شدن دائم درون خود است و یک نهاد ناآرام است؛ هر لحظه بر خود می‌شورد، هر لحظه از خود عبور می‌کند، هر لحظه به خودش خیانت می‌کند، هر لحظه خود را تحمل نمی‌کند، بی‌قرار است و نه اینکه قرار بگیرد و بنشیند و نظاره‌گر تغییر تاریخی باشد؛ بنابراین این نمی‌تواند به راحتی در بافت قدرت قرار بگیرد؛ چون بافت قدرت او را مؤدب با آداب خودش می‌کند.

تندرو‌های ایرن جذابیت داعشی دارند/ تقویت تفکر «جبهه پایداری» خطرناک است/ شکاف میان اصولگرایان شدیدتر خواهد شد

وقتی درون قدرت قرار می‌گیری به تو می‌گوید چگونه آرایش کن، چگونه لباس بپوش، چگونه سخن بگو، قیافت چه شکلی باشد، کت و شلوارت به چه شکل باشد، راه رفتنت به چه شکل باشد، روابطت چگونه باشد و بالاخره با جامعه چگونه برخورد کنی، حتی نگاهت چگونه باشد. همه را به تو دیکته می‌کند. تو در آن فضای منجمد، مومیایی می‌شوی؛ بنابراین لزوماً نباید جریان اصلاح‌طلبی خود را درون قدرت تعریف کند. من نمی‌خواهم بگویم که کاملاً برون قدرت باشد، اما نباید حیات خود را گره بزند که اگر درون قدرت بودیم می‌توانیم اصلاح کنیم و اگر برونش بودیم مرده و در حال احتضاریم.

این فضای جریان اصلاح‌طلبی الان چنین شده که به هر وسیله‌ای متوسل می‌شوند تا سهمی از قدرت به دست آورند. اگر درون قدرت باشند می‌توانند حرکت ایجاد کنند، اگر نگیرند، بقیه‌اش دیگر فلسفه‌بافی است.

من اصلاً به این چیز‌ها باور نداشتم و ندارم. فرض من این است که ما واقعاً نیازمند جریان اصلاح‌طلبی هستیم که هر لحظه نو به نو شود. بار‌ها از قول مولانا گفته‌ام: خداوند هر لحظه جهان را نو نو (نو به نو) می‌کند؛ یعنی خداوند یک بار برای همیشه جهان را نیافریده و رفته دنبال کارش؛ خداوند هر لحظه جهان را نو نو می‌کند.

ما که هستیم که گفتمانی ایجاد کنیم برای تمام فصول؟ نسل عوض می‌شود، جامعه عوض می‌شود، مناسبات قدرت عوض می‌شود، مناسبات جهانی عوض می‌شود، ما سر جامانده‌ایم و مومیایی شده‌ایم. اینکه نمی‌شود با جهان و با جامعه چنین مواجه شد

جامعه ما دچار تغییرات (با تصاعد) هندسی و شدیدی است که هر لحظه و هر روز و هر لحظه با چشم خود می‌بینیم این تغییر را، اما جریانات سیاسی ما هنوز دیری است، با یک صورت و سیرت از آنها یک نقاشی و تمثال روی دیوار نصب است و هیچ تغییری در رنگ، ابرو و چهره‌اش نمی‌بینیم.

من می‌خواهم بگویم طبیعی است که نسل ما، نسل جدید، هیچ رابطه معناداری با چنین فضایی برقرار نمی‌کند. این جریان باید بتواند بر خود بشورد، این جریان باید بتواند از خودش عبور کند، این جریان باید بتواند در درون خود تحول ایجاد کند، و درون خودش رفراندوم بگذارد و بالاخره تغییر ساختاری در درون خود بدهد.

آیا فقط باید تغییر ساختاری را در بیرون طلب کنیم؟ جراینات سیاسی ما کدامشان در درون تغییرات ساختاری ایجاد کردند؟ کدامشان تغییر گفتمانی ژرف یافته‌اند، کدامشان در درون خود رفراندومی را تجربه کرده‌اند تا ببینند نسل جدیدشان چه می‌گوید. بر این اساس کسی نمی‌تواند این حرف از تغییر را باور کند چرا که آنرا تاکتیکی قلمداد می‌کند برای کسب قدرت.

*جریان اصلاح‌طلبی که حضرت‌عالی از آن دفاع می‌کنید یعنی «اصلاح‌طلبی شورشی»، قدرت خود را از ریزبدنه اجتماعی و از «میکروفیزیک قدرت» به قول پست‌مدرنیست‌ها کسب می‌کند. به نظر می‌رسد که دیدگاه شما با آن دیدگاهی که بیان کردید ـ که جریان اصلاح‌طلبی ممکن است ۵۰۰ سال طول بکشد، یعنی یک امر تدریجی باشد ـ متفاوت است. با توجه به تجربه غرب، شما در جایی بیان کردید که ۵۰۰ سال طول کشیده تا جریان اصلاح‌طلبی آنها، دموکراسی و نوسازی سیاسی‌شان شکل بگیرد. آیا این جریان اصلاح‌طلبی در ایران هم باید صبر داشته باشد تا به یک بلوغ برسد که بتواند به عنوان یک پاد‌گفتمان یا گفتمان غالب، گفتمان مسلط را به چالش بکشد و شاید جایگزین آن شود؟ ممکن است در نتیجه گذر زمان این اتفاق حاصل نشود و تجارب مختلفی را تجربه کنیم و آنچه در غرب اتفاق افتاد، اینجا رخ ندهد و استدلال اصلاح طلبان واقعگرا، یا آنانی که معتقدند حتی با حضور در قدرت، نظرشان درست‌تر باشد؟

تا حدودی با مسائل و نظرات شما موافقم. ببینید، اولاً بی‌تردید ما تاریخ‌های متعددی داریم و تاریخ واحدِ «هیستوری» با «H» بزرگ نداریم، بلکه «هیستوریز» (histories) داریم.

بنابراین سرنوشت انسان‌ها و جوامع با هم متفاوت است؛ لزوم و ضرورتاً آن راهی که انسان غربی رفته تا به رنسانس و فضای نوآیینی و نواندیشی رسیده، الزاماً راه ما هم نیست؛ و خب، طبیعتاً به راحتی، مانند امثال فردید نمی‌شود گفت که صدر تاریخ ما ذیل تاریخ غرب است و ما باید بالاخره جای پای انسان غربی بگذاریم تا به اصطلاح شکوفایی و توسعه برسیم. من معتقدم که مسیر ما به هر حال متفاوت است.

دومین فرق، کرونولوژی تاریخی است؛ کرونولوژی تاریخی که انسان غربی در سه قرن، از قرن دوازدهم تا قرن پانزدهم و شانزدهم، به اصطلاح آهسته و پیوسته تغییرات در فضای فرهنگی، رویکرد مذهبی و مناسبات سیاسی داد تا به نوآیینی رسید، با شرایط کنونی ما متفاوت است.

اشاره کردم که اکنون، یک سال ما برابر با ده‌ها سال در گذشته است. در گذشته کرونولوژی تاریخی آهسته و پیوسته بوده است؛ تغییرات سیاسی، تغییرات اجتماعی و تغییرات تکنولوژیک خیلی به ندرت و بطئی صورت می‌گرفته، ولی اکنون بسیار دفعی و انقلابی است. پس بنابراین به لحاظ تاریخی اصلاً قابل قیاس نیست که بگوییم باید ۳۰۰ یا ۵۰۰ سال منتظر بود و آهسته و پیوسته حرکت کرد.

طبیعتاً با فشردگی زمان ما چنین فضایی نداریم که ۵۰۰ یا ۳۰۰ سال ممارست کنیم تا اتفاقاتی بیفتد؛ با توجه به اینکه هر لحظه ذائقه و سلیقه جامعه ایرانی تحت تأثیر فرآورده‌های جدید فرهنگی، کالا‌های جدید سیاسی و هنری قرار می‌گیرد، و ما با انسان متفاوت و نسلی متفاوت مواجه هستیم. خب این حالت وجود دارد و من هم معتقدم.

اگر می‌خواهیم یک گفتمان هژمونیک شود، اگر می‌خواهیم یک جریان هژمونیک شود، باید بتوانیم آن را به تعبیر لکانی «نشر» و «رسوب» دهیم در ریزبدنه‌های جامعه. کافی نیست که فقط توسط برخی نخبگان پذیرفته شده باشد و آن تبدیل به گفتمان هژمونیک جامعه شود. بلکه این باید در ریزبدنه‌ها نشر و رسوب کند

اما اگر می‌خواهیم یک گفتمان هژمونیک شود، اگر می‌خواهیم یک جریان هژمونیک شود، باید بتوانیم آن را به تعبیر لکانی «نشر» و «رسوب» دهیم در ریزبدنه‌های جامعه. کافی نیست که فقط توسط برخی نخبگان پذیرفته شده باشد و آن تبدیل به گفتمان هژمونیک جامعه شود. بلکه این باید در ریزبدنه‌ها نشر و رسوب کند؛ باید به صورت یک فرهنگ، باور و عادت‌واره درآید؛ باید انسان‌ها آن را درونی کنند. اگر بخواهند انسان‌ها به صورت بیرونی با آن رابطه‌ای داشته باشند، آن رابطه، رابطه قدرت و منفعت است، اما اگر بخواهد درونی شود، آنجاست که انسان‌ها بی سر و پا در مسیرش می‌دوند و پرچمش را بر دوش می‌کشند و بالاخره خود را فدای آرمان‌هایش می‌کنند.

خب این فضایی است که به نظر من توسط جریان‌های جدید ایجاد نشده است؛ و جریان جدید نتوانسته‌اند یک نوع فرهنگ و گفتمان را در لایه‌های پایین جامعه، در میان توده‌های مردم نشر و رسوب دهند، تا توده‌های مردم در مسیر آن به حرکت درآیند.

خب این جدایی باعث شده که رابطه بسیار تاکتیکی و شکننده شود. در آستانه انتخابات، چهره‌ای از گفتمان ارائه می‌کنیم؛ این چهره گفتمان می‌تواند در آستانه انتخابات، به اقتضای شرایط انتخاباتی، بسیار مردمی، عدالت‌محور، مهرورزانه، توسعه‌گرا و متناسب با نیاز‌های مردم، حل مشکلات اقتصادی، مشکلات جهانی و روابط خارجی باشد، همین زیبایی‌ها در آن وجود دارد؛ اما این صرفاً نمایشی است و سنگی برای نزدن. قبلاً گفتم و اکنون هم می‌گویم، عصر و فصل گفتمان‌های زیبا در جامعه ما سپری شده است. دیگر کسی با گفتمان‌های زیبا رابطه برقرار نمی‌کند.

گفتمان‌های کنونی ما اگر می‌خواهند جایگاهی داشته باشند و می‌خواهند نگاه‌ها را به خود جلب کنند، باید گزاره‌هایشان از جنس عمل باشد، نه از جنس سخن. فصل سخن‌پردازی گذشته است. دیگر نمی‌شود از پشت تریبون و در آستانه انتخابات از عدالت، مهرورزی، پر کردن شکاف طبقاتی و جلوگیری از فساد و فساد سیستمی سخن گفت و فردای آن روز کار دیگری انجام داد. چون چهار دهه ما در منظر مردم چیزی گفتیم و فردای آن به گونه‌ای دیگر عمل کردیم، و بیش از چهار دهه تجربه مردم برای قضاوت کفایت می‌کند، و دیگر مردم به راحتی با حرف‌های زیبا رابطه برقرار نمی‌کنند، بلکه عمل زیبا طلب می‌کنند.

کسانی که بتوانند گفتمان‌شان را با عمل‌شان تطبیق دهند و آن را به کنش تبدیل کنند، موفق خواهند بود. گفتمانی که بخواهد فقط از جنس سخن، ضرب‌آهنگ حرف‌ها، کلمات زیبا و شعار‌های کوچک، اما با ضرب‌آهنگ و موسیقی واحد باشد، دیگر موفق نمی‌شود. ما باید بر رفتار دیگری، کردار دیگری و گفتمان دیگری تبدیل شویم.

*بحث شما ناظر به این است که به قول شما «دال‌های شناور» بایستی توسط جریان اصلاح‌طلبی شناسایی شوند، و آن دال‌هایی که بین مردم و در سطح جامعه وجود دارد و مطابق عمل، بایستی نظریه‌پردازی صورت بگیرد. در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی، بحثی مطرح شد از سوی نظریه‌پرداز مطرح اصلاح‌طلب (سعید حجاریان)، که در واقع مطرح کرد که به نوعی یک حکومت اقتدارگرای شبه‌لیبرال را می‌توانست تداعی کند، و از آقای روحانی خواسته بود که بحث نرمالیزاسیون را دنبال کند، و آن را پادزهر مناسبی برای وضعیت استثنایی کشور دانسته بود و مطرح کرده بود که اصلاح‌طلبی یا اصلاح‌طلبان از دولت روحانی انتظار دموکراسی ندارند، صرفاً می‌خواهند وضعیت کشور نرمال شود. آیا فکر نمی‌کنید، همین موضوع – که آن موقع هم بسیار مورد نقد قرار گرفت – خودش شناسایی «دال‌های شناور» است؟ اگر اصلاح‌طلبی بخواهد به دال‌های شناور (مد نظر جامعه) نزدیک شود، آیا ممکن نیست که اولویت‌هایش را کنار بگذارد؟

خب، سؤال به نظر من بسیار هوشمندانه و تعیین‌کننده است. ببینید، فهم دال‌های شناور به تعبیری که «ارنست لاکلاو» به کار می‌گیرد، عین سیاست است. می‌گوید سیاست یعنی چه؟

می‌گوید سیاست یعنی شناسایی و فهم دال‌های شناور در یک شرایط، در یک اصل، در یک دوران؛ مهار آنها و سامان دادن آنها در یک نظم گفتمانی. هر کس این دال‌های شناور را در شرایط تاریخی خود تشخیص دهد، مهار کند، و در سامان گفتمانی خود حک کند، آن قدرت هژمونیک، آن جریان هژمونیک جامعه است، که بیشترین اقبال را به خود جلب می‌کند، زیرا جامعه با این دال‌ها که مانند اشباح تبعیدی و پراکنده که همه جا حضور دارد، رابطه برقرار می‌کند.

خب، این عین سیاست است و این تعریف هوشیارانه‌ای از سیاست است که ما تشخیص دهیم که «اکنون نبض جامعه ما چگونه می‌تپد.» جریانات سیاسی ما هم طبیعتاً به شکلی، اگرچه سنگین‌پا، اگرچه دیرهنگام، ولی به این نتیجه رسیده‌اند که این دال‌های شناور «اکنون ما» با دال‌های شناور دهه اول انقلاب متفاوت است، بنابراین نمی‌توان گفتمانی را صرفاً پیرامون آموزه‌های متعالی فرهنگی، دینی و نظری و انقلابی ترسیم کرد.

اکنون باید شیفت کرد به سوی دال‌های انضمامی، باید شیفت کرد به دال‌هایی که به زندگی روزمره مردم اشاره می‌کنند؛ به شادی، به جوانی، به تفاوت جنسیتی، به تفاوت قومیتی، به اینکه وضعیت اقتصادی مسئله جدی جامعه است، به مسائل اقتصادی که نیاز جدی جامعه است، باید شیفت کرد؛ از یک فضای خاص فرهنگی به طرف یک فضای انضمامی اقتصادی

طبیعتاً این خودش نشانگر نوعی عقلانیت است، نشانگر این است که ما می‌دانیم که جامعه به چه سمت و سویی شیفت کرده، و نمی‌تواند با همان گفتمان دهه اول انقلاب رابطه معنایی برقرار کند، گفتمان باید تغییر کند. اما بالاخره به علت عصبیت‌های ایدئولوژیک این تغییر بسیار سنگین است، این تغییر بسیار کُند و کرخت است و خیلی بهنگام و با طراوت عمل نمی‌کند، تلاش می‌کند که اگر هم می‌خواهد حرف نو بزند، با همان زبان گذشته بزند، هراس دارد از اینکه تغییری در درون خودش، در درون زبان خودش ایجاد کند.

اما در مورد این فضایی که بالاخره می‌آید و مطرح می‌شود که یک فضای عادی‌سازی بکنیم، و وضعیت جامعه را نرمال کنیم، فرض این است که ما به تعبیری که اشمیت به کار می‌گیرد، چهار دهه است وضعیت استثنا را وضعیت طبیعی کرده‌ایم در جامعه. یعنی برای اینکه در وضعیت استثنا قانون می‌تواند دور زده شود، در وضعیت استثنا اراده قدرت می‌تواند حاکم باشد، در وضعیت استثنا بسیاری از امور می‌توانند امنیتی شوند، بسیاری از امور غیرسیاسی می‌توانند سیاسی شوند، بسیاری از امور غیرامنیتی می‌توانند امنیتی شوند، و می‌تواند در وضعیت استثنا با گروه‌ها و جریانات برخورد ویژه‌ای صورت گیرد.

بنابراین فرض این دیدگاه این است که به اصطلاح ما چهار دهه وضعیت استثنا را عادی‌سازی کرده‌ایم، و حالا ما به یک نوع عادی‌سازی متفاوتی نیاز داریم که برگردیم و دیگر اجازه ندهیم امر غیرامنیتی، امنیتی شود، امر غیرسیاسی، سیاسی شود، امر غیرانقلابی، انقلابی شود، امر دینی جای خود را به چیز دیگری دهد، برگردیم به یک جامعه طبیعی، به یک وضعیت طبیعی و نرمال؛ و طبیعتاً تا این جامعه نرمال نشود، امکان دموکراتیک شدن وجود ندارد، یعنی بحث شعار دموکراسی یک فریب است، یک فریبی بیش نیست.

آیا نوعی اقتدارگرایی در این مسئله هست؟ یک جای ژیژک یک بحث جالبی را مطرح می‌کند، من نمی‌خواهم حرف ژیژک را تأیید کنم، ولی می‌گوید یک زمانی باید گذشت از این مباحث دموکراسی و مردم‌گرایی، یک زمانی باید نخبگانی که تشخیص یک امر صحیح را می‌دهند، با وجود همه موانع، جلو بروند، در غیر این صورت جامعه همواره عقب می‌ماند.

حالا در شرایطی که آقایان باید بیایند و واقعاً یک جامعه‌ای که چهار دهه است، برای یک نوع باز «آگامبنی» صحبت کنم، شرایطش یک شرایط اردوگاهی است، و هر لحظه می‌تواند قانون دور زده شود، و مناسبات قدرت می‌تواند عین قانون جلوه کند، جلوه‌گری کند، و جامعه می‌تواند در یک شرایط غیرعادی اداره شود. ما باید برگردیم به شرایط عادی، و این بحثی است که سعید حجاریان در آن زمان از این منظر انجام داد، زیرا دید که اولویت اول مسئله نرمال کردن جامعه است، و تا این نرمال شدن انجام نشود، جامعه‌ای که غیرنرمال است چگونه می‌تواند جامعه‌ای متعارف و متعالی که دموکراسی است را تجربه کند؟ دموکراسی به اصطلاح شاید پیچیده‌ترین، عقلایی‌ترین و مدنی‌ترین نظم سیاسی و اجتماعی باشد، که تاکنون بشر تجربه کرده است. جامعه‌ای که هنوز به بلوغ نرسیده و در شرایط استثنا به سر می‌برد، چگونه می‌تواند دموکراسی را تجربه کند؟ اینجا دموکراسی یک شعار و فریب است، و تا آن وضعیت حالت عادی پیدا نکند، نمی‌توان دم از دموکراسی زد؛ و این بحثی بود که حجاریان هم انجام داد، و طبیعتاً واقعیت‌های درونش نهفته است.

*یک جریانی هم پس از انقلاب به عنوان «جریان سوم» مطرح شد، که گاهی خود را «هم اصلاح‌طلب و هم اصولگرا» می‌داند، و گاهی نیز برخی از این جریان سوم‌ها خود را «نه اصلاح‌طلب و نه اصولگرا» می‌دانند. مثلاً جمعیت دفاع از ارزش‌ها یا حزبی که آقای روحانی (حزب اعتدال و توسعه) به آن تعلق داشت، یا حتی آقای احمدی‌نژاد، و در حال حاضر هم «جبهه پایداری» تا حدی ماهیت «جریان سوم» را دارند. جریان سومی که اکنون به عنوان جبهه پایداری مطرح است، به نوعی با «هسته سخت قدرت» (deep state) مسئله دارد. در دوره ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی نیز این جریان توانست به قدرت برسد، یا حداقل اگر به طور مستقل به قدرت نرسید، ولی به هر حال نفوذ قابل توجهی در دولت و ساختار‌های مختلف پیدا کرد. به نظر می‌رسد در انتخاباتی که منجر به پیروزی آقای پزشکیان شد، به نوعی «هسته سخت قدرت» احساس خطر نسبت به این جریان سوم داشت. آیا این استدلال را قبول دارید؟

حداقل در تاریخ معاصر ما، تلاش‌هایی برای شکل دادن به جریان سوم صورت گرفته است. ولی به گواه همین تاریخ معاصر، هیچ‌کدام موفق نبوده‌اند. هیچ‌کدام نتوانسته‌اند در قامت و هیبت یک جریان آلترناتیو یا یک جریان هژمونیک بروز و ظهور کنند. همیشه به عنوان یک «پاد جریان» نقش ایفا کرده‌اند، پاد جریانی که هرگز امکان نداشته است که به جریان غالب تبدیل شود.

چرا؟ چون این جریانات از شخصیت و از به اصطلاح نظام اندیشگی منسجمی برخوردار نبودند، از مشروعیت و مقبولیت در میان توده‌ها برخوردار نبودند، معمولاً جریانات کاریکاتوریزه شده‌ای بودند، جریانات مونتاژی بودند که «هم این و هم آن» و «نه این و نه آن» و «چیزی از چپ و چیزی از راست» بودند و نمی‌توانستند یک سامان میان اجزای مختلف برقرار کنند.

این جریانات چهل‌تیکه‌ای بودند که هر زمان می‌توانستند به شکل‌های متفاوت و «بت عیار» جلوه کردند. اگر درون قدرت بودند، زبان و مواضع‌شان متفاوت بود، اگر برون قدرت بودند، زبان‌شان متفاوت بود، و بستگی داشت که اگر جایی منافع‌شان تأمین شود، طبیعتاً به شکلی دیگر نقش‌آفرینی کنند.

آنچه در جامعه ما اتفاق افتاد، اتفاقاً فضایی معکوس بود، یعنی «هسته سخت قدرت» نسبت به این جریان احساس تهدید کرد. یعنی زمانی که این جریان توسط «هسته سخت قدرت» خودی و یار غار پنداشته می‌شد، آن را خار راه دانست، و از یک زمانی روایت فصل و فاصله آغاز شد، فصل فاصله‌ای که اتفاقاً آن هسته سخت قدرت آغازگرش بود و تلاش کرد این فاصله را هرچه بیشتر کند، چون احساس کرد این جریان می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

این جریان با نوع نگاه‌هایی که داشت، می‌توانست به راحتی از تمام باورهاش عبور کند، می‌توانست از نظم و نظام کنونی عبور کند، می‌توانست از نظام ولایی عبور کند. از آنجا که مشروعیت نظام ولایی ادامه هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و روش‌شناسی آنهاست، وقتی فاصله ایجاد شود، آنها می‌توانند این جریان را «دِگر» (other) خود بدانند و غیرخودی تعریف کنند.

این مسئله در جامعه ما احساس شد، و بسیاری از جریانات حتی در جناح راست نیز شروع به فاصله گرفتن کردند. چون احساس می‌کردند راهی که این گروه رادیکال طی می‌کند، جز به نوعی داعشیزم ایرانی منجر نمی‌شود، جز به واگرایی بیشتر مردم نسبت به حکومت نمی‌انجامد، جز به رادیکالیزه شدن خصلت اعتراضات اجتماعی و سیاسی ختم نمی‌شود، و جز از عبور از دین و ارزش‌های دینی و بی‌اعتنایی نسل جوان به دین منجر نمی‌شود.

طبیعی است که شکاف و شیار عمیق‌تر شد، و در شرایط کنونی روابط، به شکلی آنتاگونیستی (آشتی ناپذیر) شده است، و احتمال می‌دهم که در آینده بروز و ظهور این نوع رابطه آنتاگونیستی میان «هسته سخت قدرت» و این جریانات رادیکال، نظیر «جبهه پایداری»، آشکارتر و برجسته‌تر شود.

باید درباره این مسئله تدبیری اندیشیده شود. نمود آن را در شرایط کنونی می‌بینیم که با چه لحنی و با چه بیانی، اصول پذیرفته شده توسط حاکمیت کنونی زیر سوال می‌برند، و چگونه مورد چالش قرار می‌دهند.

حتی تصمیمات و تدابیری که در سطح «هسته سخت قدرت» اتخاذ می‌شود، چگونه توسط این جریان رادیکال می‌تواند به راحتی مورد چالش قرار گیرد، بی‌حیثیت و بی‌اعتبار شود، غیر دینی شمرده شود، و عجولانه و عاجزانه شناسایی شود.

این مسائل می‌تواند خطرناک باشد، و باید برای آن تدبیری اندیشیده شود، در غیر این صورت در آینده، ناظر برخورد‌های بسیار آنتاگونیستی و خصومت‌آمیز میان این فضا‌ها خواهیم بود، و جامعه ما در شرایط کنونی آمادگی چنین شکاف‌ها و شیار‌ها و برخورد‌های آنتاگونیستی در سطح رأس هرم جامعه را ندارد. نباید اجازه دهیم چنین اتفاقاتی بیفتد، و این بستگی به اراده و هوشیاری «هسته سخت قدرت» دارد.

*از منظر عمومی و دیدگاه مردم، جبهه پایداری معمولاً در چارچوب کمپ اصولگرایان قرار می‌گیرد. اما واقعیت این است که بخشی از آرای جریان اصولگرایی، در واقع از بدنه حامی اجتماعی همین جبهه پایداری یا جریان سوم تأمین می‌شود. با توجه به فرمایش شما مبنی بر اینکه رابطه بین بخش جریان اصولگرایی سنتی و این جریان (جبهه پایداری) به سطحی از آشتی‌ناپذیری رسیده است، و با اشاره به تمثیل «ما چناریم شما پاجوش» که نوعی اختلاف و تعارض عمیق را نشان می‌دهد، می‌توان گفت این تنش و تضاد روزافزون چه آثار و صدماتی می‌تواند به پایگاه رای اصولگرایی وارد کند؟ نکته دوم این است که آیا جبهه پایداری در مقایسه با جریان اصولگرایی سنتی، دال‌های شناور جامعه و خواسته‌ها و دغدغه‌های مخاطبان و جامعه هدف خود را بهتر شناسایی می‌کند؟

اگر جاذبه‌ای در فضای جریاناتی مانند جبهه پایداری در کشور ما وجود داشته باشد، این جاذبه از نوع و جنس جاذبیتی است که داعش داشت. همان‌گونه که داعش و داعشیزم به دلیل مواضع رادیکال خود در عرصه‌های مختلف و قرائت و خوانش افراطی از اصول دینی، از آیات و روایات، در میان برخی از جوانان، نه فقط در سطح یک کشور بلکه در سطح جهانی طرفدارانی داشتند، این جریان نیز جاذبه‌اش در همین فضا قرار دارد؛ نه به گونه‌ای که بتواند به مقبولیت عمومی گسترده دست یابد.

مخصوصاً در عصری که به نظر می‌رسد به طور کلی یک گریز عمومی از افراط‌گرایی و رادیکالیزم در اشکال مختلف در جوامع بشری دیده می‌شود. همواره این‌گونه بوده است که، به قول بزرگی، هرچه سکولاریزاسیون در یک جامعه تقویت می‌یابد، عصبیت‌های دینی نیز همزمان تقویت، تشدید و رادیکال‌تر می‌شود. یعنی هر چه جامعه‌ای دینی باشد و به سمت نوعی سکولاریسم توسط اقشار مختلفی گرایش پیدا می‌کند، در میان اقلیتی نوعی رادیکالیزم دینی تشدید می‌شود.

این موضوع را «گئورگ زیمیل»، جامعه‌شناس معروف، بیان کرده است. طبیعتاً در جامعه ما نیز به علت دینی بودن جامعه، همان‌گونه که در دوران پهلوی هم مشاهده شد، هرچه جامعه به سمت نوعی آتئیزم و سکولاریزم حرکت کرد، عصبیت دینی تشدید شد. در محافل دینی و خانواده‌های مذهبی، ممارست بیشتری انجام گرفت و توجه به فرزندان افزایش یافت؛ هیئت‌ها و محافل دینی خصوصی رونق بیشتری یافتند.

طبیعی است که این گرایش‌های دینی در فضای سکولاریسم بیشتر به بازتولید امر دینی توجه می‌کنند. این وضعیت در شرایط کنونی نیز مشاهده می‌شود. در تعریفی گسترده‌تر، مسئله فقط امر دینی نیست؛ بلکه مسئله امر سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و هویتی نیز مطرح است. همه این مسائل از منظر گروهی با چالش مواجه شده‌اند.

از منظر سیاست و سیاست خارجی، ما به سمت شیطان بزرگ و کشور‌های آتئیستی و سکولاریستی گرایش پیدا می‌کنیم. وضعیت اقتصادی داخلی ما به سمت سیاست لیبرالیستی و نئولیبرالیستی گرایش دارد. از لحاظ دینی، عصبیت‌های دینی و انقلابی را داریم کاهش می‌دهیم و نوعی قرائت از دین ارائه می‌شود که می‌تواند بی‌حجابی را بپذیرد، رابطه جنسیت‌ها را به گونه‌ای دیگر تعریف کند و فضای شادی، موسیقی، لباس پوشیدن و آرایش در جامعه را متفاوت ببیند؛ بنابراین این جریان‌ها بیشتر به فضای خودشان می‌روند، لاک خود را می‌گیرند و رادیکال‌تر می‌شوند. این پدیده را در جامعه ما می‌بینیم که جلوه‌هایش فقط در حوزه دینی بروز نمی‌کند، بلکه در مسائل سیاسی، امنیتی، داخلی و خارجی، شخصیتی و اقتصادی نیز نمود دارد.

طبیعی است که وقتی یک جریان، به مثابه یک جریان، رویکرد متفاوتی را پیش می‌گیرد، باید دیدگاه‌ها و مواضع آن شنیده شود. اما زمانی که این جریان بخواهد پشتوانه تحقق آمال و اراده خود را بر زور و قدرت قرار دهد، تکلیف را باید مشخص کرد که چگونه می‌توان با چنین جریانی در شرایط کنونی جامعه مماشات کرد و همزیستی مسالمت‌آمیز برقرار نمود.

این پرسش مطرح است که آیا این جریانات به شدت خطرناک نخواهند بود و حتی مشروعیت و مقبولیت نیم‌بند حکومت و حاکمیت را خدشه‌دار نخواهند کرد؟ این بحث در شرایط کنونی جامعه میان بسیاری از افراد، حتی میان اصولگرایان سنتی که چارچوب‌های خود را محترم می‌شمارند و اصولگرایانی که در فضای پساانقلابی صیقل دیده و فهمیده‌اند که مسیر پیش رو با این نوع نگرش دینی، اجتماعی و سیاسی نمی‌تواند جامعه را اداره کند، وجود دارد.

بنابراین این اصولگرایان فضای شان متفاوت شده و وقتی این فضا متفاوت شود، از درون دچار شقاق می‌شود. هر چقدر فضا منجمدتر و ایدئولوژیک‌تر و قدسی‌تر باشد، شکاف‌هایی که درونش شکل می‌گیرد رادیکال‌تر است؛ لذا شکاف‌های درونی جریان اصولگرایی که جریانی ایدئولوژیک، مبتنی بر شیخوخیت و ولایت، رادیکال‌تر، متعددتر و وسیع‌تر است. در آینده نیز شقاق‌های بیشتری در این جریان رخ خواهد داد، علل آن موضوعی است که در اینجا مجال بحثش نیست.

هماهنگی گفتگو: مهتاب بهرامی آسترکی

کد : 4238

گروه : اخبار رسانه ها

تاریخ : 3 روز پیش

پرینت

کپی لینک کوتاه

کرباسچی در تلویزیون: ما نمی توانیم با قدرت و دیپلماسی آمریکا طرف بشویم | مردم ناراضی هستند؛ راه حل بازگشتن به مردم است

ادعای ترامپ درباره ایران: احتمالاً کمی زیاده‌روی کردم، عذر می‌خواهم، زیرا دیگر نمی‌دانم دقیقاً با چه کسانی سروکار داریم

هر روز ۱۳۴ مرگ غیرطبیعی در ایران!/ وقتی زندگی جا می ماند

نقشه خطرناک ترامپ برای ادامه جنگ

این ۶ نفر در کشور تصمیم گیری می کنند؟

تحلیل دنیس سیترونوویچ: استراتژی ایران؛ تشدید تنش، تاب‌آوری و فرسوده کردن ایالات متحده

پزشکیان: جایگاه اصلی مردم و کشور ما بسیار بالاتر از چیزی است که الان در آن قرار داریم

ویدئو ببینید/ ویدیوهای نگران کننده از نابودی درختان چیتگر / شهرداری زاکانی چه بر سر پارک چیتگر آورده؟

فوت ۴۷ درصد ایرانی ها با مرگ زودرس/چرا ایرانی ها جوان مرگ می شوند؟

ببینید / اقدام وحدت‌شکنانه صداوسیما: انتشار گزارش برای محاکمه هنرمندانی که به ایران بازمی‌گردند

ونس: درگیری آمریکا و ایران ممکن است تا یکی دو ماه دیگر، وارد مرحله‌ای کاملاً متفاوت شود

نتیجه اختلاف وزیر نفت با مدیر زیر مجموعه خود آقای شریعتمداری

خبر «ورود گروه‌های مسلح آموزش دیده به کشور و استقرار آن‌ها در برخی محلات»، کذب است

ترامپ: ایران می‌خواهد به توافق برسد / شاید به توافق برسیم و شاید هم نرسیم؛ چون اگر قرار نیست آنها به توافق پایبند بمانند، پس بهتر است اصلاً این کار را نکنیم

ابوترابی‌فرد، امام جمعه موقت تهران: سخنان رئیس‌جمهور ایران در سازمان ملل، تبلور اندیشه ناب قائد شهید و پیام‌آور امنیت، صلح، عدالت، اقتدار و عزت است

خبر فوری/ترامپ چارچوب توافق با ایران را اعلام کرد؛ شرط اصلی چیست؟

تماشا کنید: پیام‌های نشت فیلم عروسی دختر شمخانی/ویدئو

زیباکلام: انرژی هسته‌ای جز بدبختی هیچ چیزی برای ما نداشته است

ببینید / اقدام وحدت‌شکنانه صداوسیما: انتشار گزارش برای محاکمه هنرمندانی که به ایران بازمی‌گردند

فلاحت‌پیشه33روز قبل: مادورو مشغول مذاکره برای فرار است، ایران در باتلاق سخنرانی‌های آبکی

تصادف هولناک برای خانواده سقاب اصفهانی و انتظار تحول ریلی از ایشان

برد 2000 کیلومتر موشک محدودیتی بود که رهبر انقلاب تعیین کردند تا اروپایی‌ها خطری احساس نکنند

ونس: درگیری آمریکا و ایران ممکن است تا یکی دو ماه دیگر، وارد مرحله‌ای کاملاً متفاوت شود

شرط نهایی ایران برای مذاکره با آمریکا تعیین شد

نتیجه اختلاف وزیر نفت با مدیر زیر مجموعه خود آقای شریعتمداری