تلکس ترابر نيوز :پايگاه خبري تحليلي حمل و نقل : دليل سقوط تاريخي قيمت نفت چيست؟
جمعه، 23 اسفند 1398 - 18:24     کد خبر: 91914

ترابر نيوز:

روز جمعه زماني كه وزراي نفت كشورهاي توليد كننده اعم از اوپك و غير اوپك از وين خارج مي شدمد، كمتر كسي فكر مي كرد كه قيمت نفت تنها دو روز بعد از آن با كاهشي بي سابقه رو به رو شود.

در واقع در حالي كه روسيه مهر بطلان را بر توافق كاهش توليد زد، عربستان نيز در پي فروپاشي اوپك پلاس، قيمت گريدهاي نفتي خود را كاهش داد تا پازل سقوط قيمت نفت تكميل شود.

دليل سقوط تاريخي قيمت نفت چيست؟

اين شقوط قيمت در حالي اتفاق افتاده كه اغلب كشورهاي توليد كننده مفت براي مقابله با كسري بودجه نيازمند قيمت هايي به مراتب بالاتر هستند.

بر اين اساس قيمت نفت برنت با كاهش ۲۸.۸ درصدي به قيمت ۳۲ دلار و ۲۳ سنت در هر بشكه رسيد كه پايين ترين قيمت از سال ۲۰۱۴ تا كنون است و بزرگترين ريزش روزانه قيمت را در تاريخ ثبت كرده است.

به نوشته خبرگزاري ايرنا، نفت شاخص آمريكا نيز سقوط بي سابقه ۳۱.۶ درصدي را تجربه گرد و به قيمت ۲۸ دلار و ۲۲ سنت در هر بشكه معامله شد.

يكي از سهامداران لوك اويل پيش از اين اعلام كرده بود كه روسيه به دليل لغو توافق كاهش توليد نفت با اوپك روزانه از ۱۰۰ تا ۱۵۰ميليون دلتر زيان مي بيند.

اما بزرگترين بازنده اين ميدان، نفت هاي شيل آمريكا است كه با توجه به اين قيمت ها توليد آن ديگر اقتصادي نخواهد بود و مي تواند افزايش توليد ۶.۸ ميليون بشكه اي آمريكا در روز را با خطر جدي مواجه كند.

توافق سه ساله اوپك با روسيه روز جمعه با رد پيشنهاد كاهش ۱.۵ ميليون بشكه اي توليد نفت از روسيه پايان يافت.

سقوط آزاد با «نه» روسي

روزنامه دنياي اقتصاد نيز درباره كاهش شديد قيمت نفت نوشته است: نشست اوپك پلاس بالاخره برگزار و تصميمي كاملا برخلاف انتظارات بازار گرفته شد. در حالي كه كشورهاي عضو اوپك پنج‌شنبه اعلام كرده بودند مي‌خواهند ۵/ ۱ ميليون بشكه از توليدات روزانه كم كنند به سد روسيه برخورد كردند.

بدون هيچ توافقي قرار شد از ابتداي ماه آوريل كشورها بدون محدوديت نفت توليد كنند و همين كافي بود تا شوك ۱۰ درصدي به قيمت نفت وارد شود. ريزشي كه بزرگ‌ترين افت از زمان بحران جهاني ۲۰۰۸ محسوب مي‌شود. برخي كارشناسان معتقدند اين اتفاق مي‌تواند بهاي طلاي سياه را تا كانال ۳۰ دلار كاهش دهد.

به باور روس‌ها، كاهش توليدات باعث تقويت نفت شيل آمريكا شده و ايالات متحده از اين ابزار براي اعمال قدرت استفاده مي‌كند. وزير نفت كشورمان اين روز را يكي از نشست‌هاي «بد» تاريخ اوپك ناميد و بسياري از ناظران در جلسه از فضاي سرد ميان وزراي نفت عربستان و روسيه خبر دادند.

اخبار جديد حاكي از آن است كه احتمال دارد نوعي جنگ قيمتي در بازار نفت ميان اين غول‌هاي نفتي در بگيرد كه قيمت طلاي سياه را با تهديد جدي‌تري مواجه مي‌كند. اين اتفاق كه در پايان معاملات هفتگي بازار جهاني رخ داد، ديروز منجر به سقوط قيمت بورس‌هاي خاورميانه شد و سهام آرامكوي عربستان به زير قيمت عرضه اوليه خود رسيد كه اتفاقي نادر است.

درحالي‌كه همه منتظر يك اقدام عملي از جانب اوپك و متحدانش در آخر هفته گذشته بودند، اين گروه در رسيدن به توافقي براي كاهش توليد شكست خورد.

مخالفت غيرمنتظره روسيه به‌عنوان رهبر غيراوپكي‌ها با پيشنهاد كاهش توليد، شوك بزرگي به بازار نفت وارد كرد، به‌طوري‌كه شاخص‌هاي برنت و نفت‌خام آمريكا روز جمعه به ترتيب ۹ و ۱۰درصد سقوط كردند تا بيشترين ريزش روزانه نفت از سال ۲۰۰۸ رقم بخورد. مخالفت روسيه با كاهش بيشتر توليد موجب شد كه اين گروه حتي توافق قبلي خود مبني بر كاهش توليد ۷/ ۱ ميليون بشكه در روز را هم تمديد نكند، بنابراين توليدكنندگان نفت از اول آوريل (ماه آينده ميلادي) مي‎توانند بدون هيچ محدوديتي به ميزان دلخواه به توليد نفت بپردازند.

اعضاي اوپك پيش از ديدار با غيراوپكي‌ها توافق كرده بودند توليد را به ميزان ۵/ ۱ ميليون بشكه در روز كاهش دهند كه از اين ميزان يك‌سوم يعني ۵۰۰ هزار بشكه بر دوش روسيه و ديگر اعضاي غير‌اوپك بود. اما روسيه روز جمعه اين پيشنهاد را نپذيرفت و به گفته منابع آگاه بر موضع خود كه تمديد توافق قبلي اوپك‌پلاس تا ژوئن بود، پافشاري كرد. بر اين اساس اولين سناريويي كه «دنياي‌اقتصاد» در گزارش قبلي خود با عنوان «سه سناريوي نفت در نشست نجات» مطرح كرده بود، محقق شد.

در پايان معاملات جمعه شاخص برنت ۴ دلار و ۷۲ سنت كاهش يافت و با قيمت ۲۷/ ۴۵ دلار در هر بشكه بسته شد. همين‌طور نفت‌خام آمريكا در اين روز با كاهش ۶۲/ ۴ دلاري در قيمت ۲۸/ ۴۱ دلار بر بشكه معامله شد.

بر اين اساس طلاي سياه بازدهي هفتگي منفي ۱۰ درصد را به ثبت رساند. اين درحالي است كه در هفته پيش از آن نفت با حدود ۱۵ درصد كاهش بيشترين افت هفتگي از ۲۰۰۸ يعني بحران اقتصاد جهاني را به ثبت رسانده بود.

حال با ثبت ركورد بيشترين افت روزانه طلاي سياه از آن زمان در كنار بيشترين افت بازار‌هاي سهام دنيا از سال ۲۰۰۸، گمانه‎ها از احتمال وقوع ركود اقتصادي بزرگ افزايش يافته است.

شكست مذاكرات نفتي اوپك و متحدانش تاثير شديدي بر بازار سهام منطقه داشته است. آن‌طور كه بلومبرگ گزارش مي‎دهد، روز گذشته قيمت سهام آرامكو (شركت دولتي نفت عربستان كه اواخر سال گذشته ميلادي ۵درصد آن عرضه عمومي شد) روز گذشته نزديك به ۹ درصد كاهش يافت و براي اولين بار به كمتر از قيمت عرضه اوليه رسيد.

شاخص بازار بورس دبي نيز بيشترين افت از زمان بحران اقتصاد جهاني سال ۲۰۰۸ را تجربه كرده است. پيش از اين برخي خبر‌ها از اختلاف روسيه و عربستان براي كاهش توليد خبر مي‎دادند؛ «دنياي‌اقتصاد» نيز در گزارشي با عنوان «شكاف جديد در اتحاد نفتي؟» به اين موضوع پرداخته بود.

با اين حال گمان مي‌شد مانند ۴ سال گذشته روسيه در نهايت اوپك را براي كاهش توليد همراهي خواهد كرد و به همكاري خود با اين گروه ادامه خواهد داد. اما اين بار اين روسيه است كه نگران از دست دادن سهم بازارش به توليدكنندگان نفت شيل در آمريكا است. در فاصله سال‌هاي ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ عربستان با افزايش توليد و كاهش قيمت به جنگ با توليدكنندگان نفت شيل رفته بود؛ جنگي كه در نهايت با رسيدن قيمت‌ها به زير ۳۰ دلار به شكست عربستان منجر شد.

درحال‌حاضر نه‌تن‌ها به‌نظر مي‎رسد توافق نفتي پايان يافته بلكه برخي نشانه‌ها مبني بر كاهش قيمت نفت عربستان و افزايش توليد از سوي بزرگ‌ترين صادركننده نفت دنيا زنگ هشدار شروع «جنگ قيمتي» را به صدا درآورده است.

با اين حال همچنان برخي به ادامه مذاكرات بين روسيه و عربستان و شكل‌گيري مجدد توافق نفتي تا پيش از پايان موعد توافق قبلي كه پايان ماه جاري ميلادي است، اميدوارند. به‌خصوص اينكه نشست وزارتي كميته ويژه نظارت بر اجراي توافق نفتي نيز اواخر هفته آينده برگزار خواهد شد و وزراي نفت دو كشور روسيه و عربستان در اين نشست با هم ديدار خواهند كرد.

در وين چه گذشت؟
وزيران اوپك در نشست روز پنج‌شنبه اين گروه به توافقي بسيار بيشتر از آنچه بازيگران بازار نفت انتظار داشتند، رسيدند. اعضاي اوپك به اين نتيجه رسيدند كه براي جبران افت قيمت نفت به دليل شيوع كرونا، يك ميليون بشكه از نفت خود و نيم ميليون بشكه از نفت متحدانشان در اوپك‌پلاس در فصل دوم سال‌جاري ميلادي كاسته شود. علاوه‌بر اين، آن‌ها خواستار تمديد توافق قبلي كاهش توليد تا پايان سال ۲۰۲۰ شدند. تا اينجاي كار همه چيز ايده‌آل به‌نظر مي‌رسيد؛ تنها نگراني، اما نوع واكنش روسيه به‌عنوان مهم‌ترين هم‌پيمان اوپك در نشست اوپك‌پلاس بود.

پيش از اين نشست، وزير نفت ايران، بيژن نامدارزنگنه كه در راس هيات ايراني به وين رفته بود، اقناع روسيه براي به دوش كشيدن بخش عمده كاهش توليد ۵۰۰ هزار بشكه‌اي توليدكنندگان خارج از اوپك را «بسيار سخت» ارزيابي كرد.

مذاكرات دوجانبه روسيه و عربستان موجب شد نشست اوپك‌پلاس با تاخير ۶ساعته نسبت به برنامه اعلام شده در روز جمعه برگزار شود. با اين حال خبر‌ها حاكي از به توافق نرسيدن دو طرف بود.

با خروج وزيران از محل برگزاري اين نشست و اظهارنظر‌هاي آنان مشخص شد گمانه‌ها واقعيت داشته و اين نشست هيچ نتيجه‌اي در بر نداشته است. زنگنه كه بين وزراي ديگر كشور‌هاي عضو اوپك بيشترين سابقه حضور در نشست‌هاي اين سازمان را دارد، نشست گذشته را يكي از نشست‌هاي «بد» اين سازمان در تاريخ توصيف كرد. با اين حال بر اينكه باب مذاكره باز است، تاكيد كرد و گفت: «در اين نشست وضع به‌گونه‌اي بود كه برخي اعضا نمي‌توانستند تصميمي بگيرند.

به‌نظر مي‌رسد زمان لازم است كه آرامش داشته باشيم و سپس تصميم بگيريم.» با اين حال وزير انرژي روسيه الكساندر نواك به خبرنگاران گفت: از ابتداي ژانويه ديگر محدوديتي براي توليد نفت وجود نخواهد داشت، زيرا توافق قبلي نيز در پايان مارس منقضي خواهد شد. با وجود اين او گفت: اوپك‌پلاس به نظارت بر وضع بازار نفت ادامه خواهد داد.

از طرفي، عبدالعزيز بن‌سلمان، وزير انرژي عربستان كه به نظر از نتيجه نشست ناخشنود بود در پاسخ به پرسشي درباره برنامه اين كشور براي افزايش توليد پس از اين، به‌طور مبهمي پاسخ داد: اجازه مي‌دهم در فكر بمانيد. به گفته زنگنه دليل به نتيجه نرسيدن مذاكرات پافشاري دو طرف بر موضع خود بوده است.

او توضيح داد: «اعضايي از اوپك اصرار داشتند غيراوپكي‌ها هم بايد مقدار مشخصي از سهم كاهش توليد را به‌عهده بگيرند، اما آن‌ها نپذيرفتند و مذاكرات به بن‌بست رسيد.» اين شكست بيش از هر كسي عربستان را متضرر خواهد كرد چراكه اين كشور شديدا به نفت با قيمت بالا نياز دارد تا دچار كسري بودجه نشود.

از سوي ديگر، روسيه در چند سال گذشته با در پيش گرفتن سياست‌هاي رياضتي، اقتصادش را در برابر قيمت‌هاي پايين نفت حتي تا نزديكي ۴۰ دلار بر بشكه مقاومت كرده است.

درحالي‌كه بسياري از اتمام همكاري اوپك با روسيه و پايان عصر اوپك‌پلاس خبر مي‌دادند، برخي منابع به بلومبرگ گفته‌اند روسيه قصد دارد تا ژوئن صبر كند تا در صورت لزوم در آن زمان با اوپكي‌ها براي تنظيم سمت عرضه بازار نفت همكاري كند. همچنين محمد باركيندو، دبيركل اوپك با خوش‌بيني نسبت به آينده همكاري با روسيه گفته است مسكو به جمع اين گروه باز‌خواهد گشت و تنها چند مساله جزئي بايد حل شود.

نفت تا كجا سقوط خواهد كرد؟
تا پيش از برگزاري نشست اوپك، كارشناسان ضعف بازار را در سمت تقاضا جست‌و‌جو مي‌كردند چرا‌كه ويروس كرونا بزرگ‌ترين واردكننده نفت‌خام دنيا يعني چين را به تعطيلي كشانده و بعد با گذر از مرز اين كشور به سراسر جهان نفوذ كرده است.

اما حالا بازار نفت از هر دو سمت مشكلات اساسي دارد چراكه احتمال دارد عربستان با افزايش توليد به ۱۱ ميليون بشكه در روز و اقدام مشابه از سوي ديگر كشور‌ها به برداشتن محدوديت توليد نفت واكنش نشان داده و قيمت‌ها هر چه بيشتر به قعر بروند.

از ابتداي سال‌جاري ميلادي تاكنون نفت بيش از ۳۰‌درصد ارزش خود را از دست داده است و به گفته تحليلگران اين پايان روند كاهش قيمت نفت نخواهد بود. جاش گريوز، كارشناس راهبردي بازار در «آر‌جي ابرايان‌اند اسوسيتس» به بلومبرگ گفت: «بازار نفت براي همه دردناك خواهد بود.

شكست اوپك‌پلاس به معناي رسيدن نفت به ۴۰ دلار بر بشكه خواهد بود.»، اما بسياري از تحليلگران به آينده نفت بسيار بدبين‌تر هستند چراكه نشانه‌ها گوياي عزم عربستان براي افزايش توليد و گسترش سهم خود از بازار نفت است.

شركت سعودي آرامكو كه به‌طور معمول پنجم هر ماه قيمت نفت رسمي خود را اعلام مي‌كند و با تبعيت برخي كشور‌هاي عربي از اين قيمت‌گذاري بر ۱۴ ميليون بشكه نفت تاثير مي‌گذارد، اين ماه آن را تا پس از برگزاري نشست در وين به تعويق انداخت. آرامكو شنبه اعلام كرد قيمت رسمي نفتش را به‌طور چشمگيري كاهش خواهد داد.

بر اين اساس، اين شركت كه مسووليت توليد و فروش نفت عربستان را بر عهده دارد، اعلام كرد بهاي نفت در ماه آوريل را براي مشتريان آسيايي ۴ تا ۶ دلار و براي آمريكايي‌ها ۷ دلار كاهش خواهد داد. اما جالب‌تر آنكه آرامكو بيشترين كاهش (۸ دلار) را براي خريداران در اروپاي غربي يعني منطقه‌اي كه به‌طور سنتي نفت را از روسيه تامين مي‌كند، اعمال كرده است؛ موضوعي كه ناظران آن را آغاز جنگ قيمتي عربستان توصيف مي‌كنند.

با اين اوصاف، فعالان بازار نفت براي پيش‌بيني قيمت به مدل‌هاي تاريخي رجوع مي‌كنند. اين مدل‌ها گوياي اين حقيقت است كه هر وقت عربستان به اين شيوه سعي در افزايش توليد و جنگ نفتي كرده، ارزش نفت به قهقرا رفته است.

نزديك‌ترين اتفاق مشابه سال ۲۰۱۶ رخ داد كه قيمت نفت به ۱/ ۲۷ دلار بر بشكه رسيد. راجر ديوان، تحليلگر نفت در شركت مشاوره‌اي «آي‌اچ‌اس ماركيت» از اين فراتر رفته و مي‌گويد «احتمالا در فصل دوم سال‌جاري پايين‌ترين قيمت‌ها طي ۲۰ سال اخير را خواهيم ديد» كه تلويحا اشاره به سطوح زير ۲۰ دلار دارد.

با اين حال براساس بيانيه پاياني نشست اوپك‌پلاس، مذاكرات بين اين گروه ادامه خواهد يافت. بايد ديد مذاكرات غيررسمي كه هم وزير نفت ايران و هم دبيركل اوپك درخصوص آن وعده داده‌اند مي‌تواند بار ديگر اين گروه را به صحنه اثرگذاري در بازار نفت بازگرداند و پيش‌بيني‌ها از ريزش نفت را منتفي كند يا خير؟


برگشت به تلکس خبرها