ترابر نيوز :پايگاه خبري تحليلي حمل و نقل : چه شد كه ايران در عراق صاحب نفوذ شد؟
یکشنبه، 4 مهر 1400 - 15:04     کد خبر: 94350

ترابر نيوز:
هنگامي كه عراق در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ به ايران حمله كرد، بسياري از كشور‌هاي منطقه و جهان از اين كار ناراحت نبودند. يكي از ديپلمات‌هاي عرب در سازمان ملل متحد در آن زمان گفت، خوشحال است كه مي‌بيند عراق تلاش مي‌كند انقلاب ايران را به عنوان يك اسطوره از بين ببرد. انقلابي كه يك سال قبل سلطنت ايران را سرنگون كرد و ترس از تغيير رژيم مشابه را در بين پادشاهي‌ها و شيخ نشين‌هاي خليج فارس افزايش مي‌داد.
 
پايگاه خبري تحليلي انتخاب (Entekhab.ir) :

چه شد كه ايران در عراق صاحب نفوذ شد؟

انديشكده «شوراي اتلانتيك» در گزارشي به قلم باربارا اسلاوين و عباس كاظم نوشت:  هنگامي كه عراق در 22 سپتامبر 1980 به ايران حمله كرد، بسياري از كشورهاي منطقه و جهان از اين كار ناراحت نبودند. يكي از ديپلمات هاي عرب در سازمان ملل متحد در آن زمان گفت، خوشحال است كه مي بيند عراق تلاش مي كند انقلاب ايران را به عنوان يك اسطوره از بين ببرد. انقلابي كه يك سال قبل سلطنت ايران را سرنگون كرد و ترس از تغيير رژيم مشابه را در بين پادشاهي ها و شيخ نشين هاي خليج فارس افزايش مي داد.

به گزارش سرويس بين الملل «انتخاب»؛ در ادامه اين مطلب آمده است:  در آن زمان، ايالات متحده براي آزادي پنجاه و دو ديپلمات آمريكايي كه به مدت يك سال در تهران گروگان بودند، تلاش مي كرد و البته اميدي به نتيجه دادن اين تلاش ها نداشت. دولت جيمي كارتر در واشنگتن هيچ علاقه اي به صدام حسين نداشت. با اين وجود، اين احساس وجود داشت كه ايران مستحق مجازات و منزوي شدن در صحنه بين المللي است. اين باعث شد كه ايالات متحده مانند بقيه كشورهاي جهان در درگيري خونين 1980 تا 1988 بين ايران و عراق به سمت بغداد متمايل شود.

تقريباً چهل سال بعد، ايران به عنوان قدرت غالب در منطقه با نفوذ بيش از حد در لبنان، سوريه، يمن و عراق ظاهر شده است. در سال 2003، ايالات متحده طي چند هفته آنچه را كه ايران در نزديك به يك دهه جنگ به آن نرسيد، تحقق بخشيد. واشنگتن رژيم سني و سكولار صدام را سرنگون كرد و شرايطي را به وجود آورد كه به تقويت اكثريت شيعه عراق منجر شد. اين امر تعادل فرقه اي در خاورميانه را كه از مدت ها پيش به نفع سني ها بود، بر هم زد و پيوندهاي بين واشنگتن و شركاي سنتي آن در جهان عرب را تضعيف كرد. در همين حال، حكومت ديني ايران كه صدام و حاميانش نتوانستند آن را از بين ببرند، همچنان در داخل اين كشور تثبيت شده است.

جنگ ايران و عراق كه ايرانيان از آن تحت عنوان "جنگ تحميلي" ياد مي كنند، مرزهاي سرزميني دو كشور را دست نخورده باقي گذاشت. اگرچه يك ميليون كشته و زخمي و خرابي هاي اقتصادي زيادي به بار آورد. ايران دست كم 250 هزار كشته (شهيد) در اين جنگ داشت و سربازانش قرباني سلاح هاي كشتار جمعي شدند. اين شرايط باعث ايجاد اين طرز فكر در بين مقامات امنيت ملي ايران شد كه تهران بايد بتواند در آينده با استفاده از ابزارهاي مختلف از جمله توسعه برنامه موشك هاي بالستيك و پرورش گروه هاي شبه نظامي شيعه در كشورهاي همسايه تحت تسلط اعراب به ويژه لبنان و عراق، از هر گونه تهاجمي جلوگيري كند. حمله به ايران، اتحاد تهران را با سوريه ي علوي كه رژيم آن رقيب صدام بود، تقويت كرد. ايران همچنين برنامه هسته اي خود را كه در زمان محمدرضا شاه پهلوي آغاز شده بود، از سر گرفت. برنامه اي كه پيشرفت هاي آن باعث نگراني فزاينده جامعه بين المللي است.

ايران به لحاظ استراتژيك يك ملت تنها با اكثريت جمعيت شيعه و فارس در منطقه اي است كه عمدتاً سني عرب و ترك هستند. تهران در اين شرايط تلاش كرده است تا از نقص هاي خود فضيلت بسازد. با اين حال، جنگ ايران و عراق ارتش آمريكا را به طرز گسترده اي به خاورميانه كشاند، در حالي كه چهل سال بعد، حضور آمريكا در خاورميانه در حال كاهش است. خصومت بين دولتهاي آمريكا و ايران كه در بحران گروگانگيري 444 روزه و جنگ هشت ساله عميقتر شد، به ضرر هر دو طرف ادامه دارد.

در عين حال، در عراق خصومت با ايران از سال 2003 افزايش يافته است. با اين حال، طبقه حاكم كه از قضا مشتركاً توسط واشنگتن و تهران منصوب شده است، اگرچه تلاش دارد كه روابطش را با واشنگتن تحكيم كند اما نتوانسته است ارتباطاتش را با تهران قطع كند. بي ميلي كشورهاي عربي، به ويژه كشورهاي حاشيه خليج فارس براي مشاركت در دولت هاي عراق پس از سال 2003، عراق و ايران را بيشتر به هم نزديك كرد. دو كشور قرابت هاي مذهبي، روابط تاريخي اجتماعي و فرهنگي و منافع اقتصادي متقابل خود را تقويت و اتحادي قوي ايجاد كردند.

هنگامي كه داعش به عراق حمله كرد و تقريباً يك سوم خاك اين كشور را به اشغال خود در آورد و در تابستان 2014 در فاصله نزديك بغداد قرار داشت، ايرانيان اولين كساني بودند كه به كمك عراقي ها شتافتند. با فتواي آيت الله العظمي علي سيستاني كه براي مقابله با داعش صادر شد، عراق علاوه بر جنگنده و سلاح به مشاوران نظامي و ساير كمك هاي لجستيكي نياز داشت. ايران بسياري از اين موارد را در عرض بيست و چهار ساعت در دسترس بغداد قرار داد. تا زماني كه نيروهاي مسلح عراق از شكست اوليه نجات نيافته بودند و يك ائتلاف بين المللي به رهبري آمريكا عمليات خود را در آگوست 2014 آغاز نكرده بود، جلوگيري از دستيابي تروريست هاي داعش به عراق براي بغداد امري ضروري بود.

اگرچه در فتواي آيت الله سيستاني نيازي به تشكيل نيروهاي جنگي خارج از نيروهاي مسلح عراقي نبود، اما تعداد زيادي از گروه هاي شبه نظامي در بسياري از استان هاي عراق به منظور نبرد با داعش ايجاد شدند و دست به عمل زدند. تعدادي از اين گروه ها بسيار نزديك به ايران هستند و گروه هاي ديگر مانند سازمان بدر از زمان جنگ ايران و عراق وجود داشته اند. همه طرف ها، اين واقعيت امنيتي را تا زمان شكست داعش در سال 2017 تحمل كردند. از آن زمان، بسياري در داخل و خارج از عراق خواهان انحلال يا ادغام اين گروه هاي شبه نظامي به نيروهاي مسلح عراق هستند. طي چند سال گذشته ثابت شده است كه گفتن اين پيشنهاد آسان تر از انجام آن است. به نظر مي رسد ترور سردار قاسم سليماني، فرمانده سپاه قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران و ابومهدي المهندس، رهبر ارشد شبه نظاميان عراق در اوايل سال 2020 توسط آمريكا منجر به افزايش بيشتر گروه هاي مسلح در عراق شده است.

روابط اقتصادي بين عراق و ايران از سال 2003 در مسير صعودي قرار گرفته است. اكنون مبادلات تجاري سالانه ي دو كشور به 12 ميليارد دلار مي رسد و قرار است در آينده به 20 ميليارد دلار در سال افزايش يابد. بيشتر اين مبادله مربوط به صادرات ايران به بازارهاي عراق است. با وجود تحريم هاي ايالات متحده، ايران سوخت مورد نياز براي توليد برق عراق را به اين كشور صادر مي كند و در مواقع اوج مصرف، برق ايران نيز صادر مي شود.

همزمان با چهلمين سالگرد جنگ ايران و عراق كه با اربعين حسيني همزمان شده است، دو كشور از برنامه متقابل براي لغو رواديد و افزايش تعداد زائران ايراني به عراق خبر دادند. اين حركت همچنين به نفع عراقي هايي است كه براي تفريح ، زيارت مذهبي و مراقبت هاي بهداشتي از ايران ديدن مي كنند.

بيش از چهار دهه پس از آغاز جنگي هولناك كه زندگي و جهان بيني يك نسل را شكل داد، به نظر مي رسد عراق و ايران گذشته را پشت سر گذاشته و به يك رابطه جديد روي آورده اند. اما راه پيش رو خالي از مشكل نيست. توازن قوا بيش از حد به نفع ايران است كه اجازه ايجاد يك اتحاد سالم را نمي دهد و ادامه بيگانگي ايران از آمريكا نيز باعث مي شود ايجاد اين تعادل حتي پيچيده تر شود. ممكن است ايرانيان از موقعيت كوتاه مدت پيروزمندانه خود لذت ببرند اما پيامدهاي بلندمدت آن مي تواند منفي باشد.


پیامک - فیس بوک - تویتر
نسخه اصلی - برگشت به خبرها